• BIST 104.828
  • Altın 270,115
  • Dolar 5,7478
  • Euro 6,3289
  • Bolu 10 °C
  • İstanbul 14 °C
  • Ankara 6 °C

A Y N E N A T I Y O R U M !

Aykut Karagüzel

Dönem dönem dilimize pelesenk etmiş bazı kulak tırmalayıcı kelimeler olur. Ve biz bu kelimeleri öyle içselleştiririz ki sanki gayet doğalmış gibi kullanırız. Oysa hem dilimize karşı yaptığımız ihanet hem de karşımızdaki insanın kulaklarına yaptığımız eziyet hiç de umurumuzda değildir.

Bu konuda günlük kullanımda çok tekrar ettiğimiz iki kelime vardır ki…

Birinci Örnek: Mesela, örneğin yerine “ATIYORUM” sözcüğü... yahu neyi atıyorsun kardeşim? Ve ya atıyorsan(yani yalan söylediğini itiraf ediyorsan) ben seni niçin dinleyeyim? Demek gelir içimden ama karşıdakini üzmemek için susarım.

İkinci Örnek:  Evet, haklısın  kelimesi yerine “AYNEN” sözcüğü… bu nedir yahu! Vara yoğa, aynen, deyip duruluyor. Çocukken birisi ‘aynen’ dedi mi karşısındaki ‘Con Vaynen’ (John Wayne) derdi. Birkaç kez, Con Vaynen, demişliğim var; ama burada da espriyi sadece ben anladığım için garip oluyor biraz.

Bu dildeki acayip sözcük türetmeler, önemsizleştirmeler sadece bizi etkilemiyor. Evdeki çocuklarımızı, okuldaki öğrencilerimizi vs. etrafımızdakileri de olumsuz etkiliyor. Yanlış öğrendiğimiz ve doğruyu öğrenmek için araştırıp sorgulamadığımız kelimeler ileriki yaşlarda bizi, çocuklarımızı… dilini düzgün kullanamayan bireyler yapabiliyor.

İşte kimini yanlış yazdığımız kimini ise yanlış telaffuz ettiğimiz kelimelere birkaç örnek:

*Hiç şüphesiz teknolojinin bir armağanı olan cep telefonlarını kullanabilmek için ara ara bataryalarını şarj ederiz. Ama şarj etmek terimini nedense şarz etmek olarak kullanıyoruz.

*Ev, araba vs. gibi şeyleri satmak için yazıp astığımız kâğıtlara satlık yazarız. Ama doğrusu satılıktır.

Örnek sayımızı biraz artıralım.

A-

acenta / acente, adele / adale, ahçı/ aşçı, anfi / amfi (basamaklı olarak yükselen büyük derslik), antreman/ antrenman, aporlor – apelle / hoparlör, askari-askeri/ asgari (en az, en düşük), asvalt / asfalt, eşortman- / eşofman, ataç / ataş (tutturgaç), ateşe / ataşe Azerbeycan / Azerbaycan…

-B-

boğça – poaça – poça / poğaça, büsküüt- püsküüt – pisküüt – pisküvi – püskevit… / bisküvi…

-C-Ç-

canbaz/ cambaz, ceryan / cereyan, civa / cıva, çukulata- çukolata / çikolata…

-D-

dekarasyon / dekorasyon, dersane / dershane, dinazor / dinozor, direk / direkt…

-E-

egzos- egsoz- eksoz-egzost- eksozt / egzoz, entellektüel / entelektüel, erezyon / erozyon eşkiya / eşkıya,  eczahane / eczane…

-F-

fantazi / fantezi, fasülye/ fasulye, fiat/ fiyat, filim/ film, florasan/ floresan…

-G-

gangaster/ gangster, gardolap/ gardırop…

-H-

hakkaten/ hakikaten, halisinasyon / halüsinasyon , harfiyat/ hafriyat, herkez/ herkes, Hıristiyan / Hristiyan…

-I-İ-

istakoz / ıstakoz, ilizyon/ illüzyon, inkilap / inkılap, istepne / stepne…

-K-

karasör/ karoser, kakafoni/ kakofoni (ses uyumsuzluğu), kalemşör / kalemşor (kalem savaşçısı), kaporo / kaparo, karegrafi- kareografi/ koreografi, karekter/ karakter, karnıbahar / karnabahar, kavonoz / kavanoz, kaysı / kayısı, kipri / kirpi, kiprik/ kirpik, klavuz/ kılavuz, klüp / kulüp, kolanya / kolonya, kontür- kontur / kontör, kopye / kopya, kurdela- kordale- kurdale / kurdele, küpür / kupür…

-L-

labaratuar - laboratuar / laboratuvar, lağbo- lavobo / lavabo…

-M-

makina / makine, matamatik / matematik, mataryal / materyal, maydonoz / maydanoz, medeniyyet/ medeniyet, mefta / mevta (ölü, ölmüş kimse), menejer / menajer, meyva / meyve, mütevazi/ mütevazı…

-N-

nergiz / nergis, nisbet/ nispet…

-O-Ö-

orjinal / orijinal,

-P-

pantalon/ pantolon, pardesü / pardösü, parelel / paralel, parlementer / parlamenter…

-R-

rasgele / rastgele, Roma rakamları / Romen rakamları, ropörtaj / röportaj…

-S-

sağnak/ sağanak, sandoviç- sandöviç- sandüviç/ sandviç, sarmısak / sarımsak, sellektör / selektör, sezeryan/ sezaryen, silahşör/ silahşor, sueter / süveter…

-Ş-

şanzuman/ şanzıman, şevkat/ şefkat, şohben / şofben, şöför / şoför…

-T-

taktir/ takdir, tanpon/ tampon, tasfir/ tasvir, tenefüs/ teneffüs, teravi- terafi/ teravih, teşfik/ teşvik, traş/ tıraş,  tirbüşon/ tirbuşon…

-U-Ü-

ukte / ukde, ünvan/ unvan…

-V-

veleybol/ voleybol, vejeteryan/ vejetaryen...

-Y-                                                                                                                                                            yalnış/ yanlış, yalnız/ yalnız, yövmiye / yevmiye…

-Z-

zenaat/ zanaat, zerafet / zarafet…

 

Bu yazı toplam 641 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 1989 Bolu Gündem Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : (0.374) 217 66 66 | Faks : (0.374) 215 05 52 | Haber Yazılımı: CM Bilişim