• BIST 1.401,460
  • Altın 494,81
  • Dolar 8,6950
  • Euro 10,2000
  • Bolu 6 °C
  • İstanbul 14 °C
  • Ankara 8 °C

ALTMIŞ YILDA ÖZÜNE DÖNÜŞEN ORMAN

Suat Tosun

Konumuz   kırsalla   az  çok   bağlantısı olan  bir çoğumuzun   gözlemlediği     -  terk  edilmiş   tarlaların  ormana  dönüşmesi  olayının  - büyüteç altında gözlenmesidir.

İngiltere – Cambridgeshire’ deki  eski bir ekoloji araştırma merkezinin  bitişiğindeki ormanın içersinde yer alan 4 hektarlık ekilen  bir alanda   planlanmış. Son arpa mahsülünü  hasat ettikten sora tarla sürülmüş ve 1961 yılında kendi haline terk edilmiş.

Araştırma Merkezi Müdürü Kenneth Melanbach tarafından  yazılan  notta: İnsan müdahele etmezse ,bu araziye ne olduğunu izlemek ilginç olabilir .Tekrar orman  olur mu, ne  kadar sürer ,içinde hangi türler bulunur ? sorularına yanıtlar aranmış.

Oxford Üni. Akademisyenlerinden  Richard   Broughton ; 60 yıl bir çok uzmanın katılımıyla izlenmiş, bu denemenin sonuçlarını  makalesinde özetlemiş(22 Tem.2021): “ İlk 10 ila 15 yıl sonra dikenli çalılıklardan oluşan bir ağaççık topluluğu  ortaya çıkmış.  Alıç ağaçları ve böğürtlen tohumları kuşlar tarafından  taşınmış.  Yine  bu çalılık bitişikteki   korudan dişbudak  ve akçaağaç  tohumlarının rüzgarla savrulmasıyla oluşmuş fidecikleri  özellikle  saplı meşe  ağaçlarının  palamutlarının alakarga ve belki de gri sincaplar aracılığıyla  taşınıp unutulmuş  yiyecek depoları olarak ekilmiş meşeleri korumuştu. Ağaçların %52’ si meşe olduğu için alakargaların bu işlemlerde  emeğinin oldukça fazla olduğu  düşünülmekte. Zira alakargalar sonbaharda meşe palamutlarını alışkanlıkla toplar ve saklar. Unutulmuş ön bellekler meşe fidelerinde filizlenir.

Süreçte ara çalılık aşamasında kır çiçekleri yanı sıra civar koruda kahverengi  tavşanlar, geyik ve karacalar yaygındı.  Koruyucu çalılık olgusu, ortaya çıkan fidecik ve fidanların yenilmelerini önlemek için yapay çit sistemine gerek olmadığı anlamına geliyordu. Bu ağaçlar sonunda yükseldi ve taçlarıyla çalılıkların  üzerini kapattı. Sonuçta bir kaç katmanlı ormana dönüştü.”

Denemeyi  tasarlayıp kuran araştırmacı Mellanby’nin 60 yıl önceki soruları nihayet yanıtlanıyor. 40-50 yıl içinde sürülmüş tarla dönüm başına 40 ağaç olan kapalı bir orman halini almış .Ormanın  kapalılığı arttıkça daha fazla bitki ve hayvan türü geliyor.Deneme alanı bitişik ormanlık alanla bütünleşmiş durumda.Bu  uzun soluklu denemeyle doğanın ücretsiz bir şekilde doğal ormanlar tesis edebileceği kanıtlanmış oluyor.

YENİDEN  YABANİLEŞTİRME (Rewilding)

Avrupa’da  bu terim, genellikle geleceğin fantastik  vizyonu olarak düşünülebilir. Bir  bölgeden kaybolan  türlerin ve habitatların geri getirilmesi anlamına gelir   (J.M.Rey Benayas.2019).

İnsanlar kırsal alanlardan şehirlere göç ettikçe, geniş tarım arazileri - özellikle uzak bölgelerdeki izole alanlar- doğaya geri döndü. Tarlalar ve meralar terk edildiğinden ,çalılar  ve  ormanlar  doğal olarak  yenilenir.Dünya topraklarının %  40’nın yerli otçullar tarafından kalıcı olarak ekilmesine veya otlatılmasına rağmen ,son yıllarda  ormanların  kapladığı alanlarda büyük artış oldu.Bu da esas olarak insanların terk etmesiyle doğal olarak yenilenen habitatlarla açıklanıyor. Dünyada ormanlar sadece 2010-2015 yılları arasında 2.2 milyon  hektar oranında   geri döndü  .Örneğin İspanya,  1900 yılından beri orman alanını üçe katladı -  topraklarına oranı  %8 den %25 ‘e çıktı .İlginç olan bir yönü de ,bu yeni habitat ,vahşi yaşam tarafından    yeniden işgal edildi.  Bozayı, kurt,vaşak gibi büyük    etobur populasyonlarının    tümü Avrupa’da arttı. Kızılgeyik ,  yaban domuzu,karaca ve dağ keçisi otobur  populasyonu da çoğaldı.

Ülkemize gelince, Türkiye   orman  alanlarının 1973 yılından beri artış eğiliminde olduğu ,20.2 milyon hektar olan orman alanının 2005 yılında 21.2 milyon hektara, 2018 yılında da 22.6 milyon hektara çıktığı Orman Genel Müdürlüğünün  resmi verilerinde yer almaktadır (OGM.2020).

Ormancılık politikası  uzmanlarının  belirttiğine göre( Ok,K.(2010),Günşen,H.B. ve Atmış,E(.2015,2019) : Türkiye’deki orman alanlarının  artışında –ağaçlandırmadan   daha etkili sosyal ve ekonomik faktörler vardır  .Göç veren illerde boşalan kırsal alanlarda ,tarım ve hayvancılık etkinlikleri azaldığı için boş kalan tarım ve  mera alanları kendiliğinden ormana dönüşmektedir.Karadeniz Bölgesinde köy nüfuslarının %70’ e varan oranlarda azaldığı,boşalan alanlarda doğanın kendini yenilediği belirtilmiştir (TÇV.2001).

Bolu İlinde orman alanı artışı (2005-2015 yılları) 27956 hektar olmuş ağaçlandırmayla artış ise 2919 hektar  kadardır.  Toplam orman alanı artış oranı %10.11 bulunmuştur (Günşen ve Atmış.2019).

Doğadaki değişimleri gayet sıkı takip etmeli, gözlemlemeli,araştırmaktan bıkmamalıyız. Sağlıcakla kalınız.

qq-501.jpgqqq-612.jpg

Bu yazı toplam 1176 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Yorumlar
    Yazarın Diğer Yazıları
    Tüm Hakları Saklıdır © 1989 Bolu Gündem Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
    Tel : (0.374) 217 66 66 | Faks : (0.374) 215 05 52 | Haber Yazılımı: CM Bilişim