• BIST 100.339
  • Altın 275,534
  • Dolar 5,6986
  • Euro 6,3000
  • Bolu 15 °C
  • İstanbul 20 °C
  • Ankara 20 °C

ANTROPOSEN:İNSAN ÇAĞI TARTIŞMASI

Suat Tosun

Şöyle bir etrafımıza bakalım.  Acaba hangi çağı yaşamaktayız ..?
Kimilerine göre, uzay çağı; kimilerine göre, bilim, bilişim çağı; bazılarına göreyse; kapital/sermaye çağı…
Oysa  bilim alanında, politikada  medyada  ,çevre sorunlarında, jeolojide ve bir çok alanda tartışılan ve bir çoğunda da kabul görmüş Antroposen (İnsan Çağı kavramı),10-11 yıldır    gündemlerde. 
Antroposen ,Antik Yunanca, arthropos (insan) ve koinos (yeni,yakın) kelimelerinin birleştirilmesinden türetilmiştir.  Jeoloji /Jeofizik   disiplini  içerisinde   dünyanın Antroposene girip girmediği,  Holosenden farklı bir dönem icadına yol açtığı tartışma konusudur.
4.6 milyar yıllık yaşındaki dünyamızın bu geniş zaman aralığını parçalara bölerek algılamak insan  zihnine kolaylık sağlamaktadır. Uygulamada ;en geniş birim,”üst zaman”olarak adlandırılır.Hiyerarşik olarak;Günümüz itibariyle onaylanmış jeolojik zaman çizelgesinde ; üst zaman  ,zaman, devir,devreler ve en küçük  çağ  jeolojik zaman dilimleri oluşturulmuştur.
Günümüz  itibariyle ; üst zaman  Senozoik  Zamanın ,alt birimi Kuvaterner Devrinin 11.700 yıldır  süregelen Holosen Devresini yaşamakta olduğumuz söylenebilir.
Bu konularda bilimsel bir açıklama yapma yetkisi “Uluslararası Stratigrafi Komisyonu (ICS)’nundur.Komisyon 2008   yılında 35 bilim adamından oluşan Antroposen Çalışma Grubu (AWG) adı altında bir inceleme heyetini görevlendirmiştir. Birçok bilimsel toplantılar , kongreler de bilimsel anlamda  Antroposen tartışılırken,  İnsani Bilimler alanındaki araştırmacılar arasında Antroposen  hızlıca yayıldı ve popülerleşti.
Niçin    Antroposen   Çağı ..?
Jeoloji disiplini içinde insan kaynaklı çevre sorunlarının dünya üzerindeki etkilerini konu edinen” Antropojeoloji “ kavramı 1950 ‘lerden beri bilimsel çalışmalara konu olmuştur (Eryılmaz.2018).Crutzen ve Stoermer (2000)ise; 18.inci yüzyılın ikinci yarısından sonrasını içeren insan etkinliklerinin dünyayı  değiştirdiği jeolojik döneme “Antroposen” adını vermişlerdir.1784’te James Watt’ın buharlı motoru icat etmesinden bu yana dünya nüfusunun 6 milyarı geçmesi, kentleşmenin yayılması, fosil yakıtların aşırı tüketilmesi sonucu atmosfere karbon gazı salımındaki artış, ozon tabakasının delinmesi, aşırı gübre kullanımı nedeniyle toprakların kirlenmesi,çoğu türün,balık yataklarının dörtte birinin ve kıyı sulak alanların yarısının yok olması, insanlığın dünyanın çehresini değiştiren etkinliklerinin çarpıcı örneklerindendir.
2013 yılında,”The Antroposen” adlı dergi ve 2014 yılında “The Antroposen Review” alı bir başka  akademik dergi daha yayın hayatına   başlayarak ,aynı  zamanda   bilimselliğin dışına da taşarak eyleme geçme,politik kararlara etki etme ve dünyaya rehberlik gibi politik görevler üstlenmiştir. Der Spiegel, The Economist gibi seçkin dergilerin, BBC ve CNN gibi haber kuruluşlarının yayınları kavramın topluma  yayılmasındaki  rolleri önemlidir.
Karşıt  Görüşler:
İtalyan Fizikçi G.Visconti;  Antroposen insanda sahte bir kibir uyandıracak ve “insan merkezliliği” destekliyecektir demektedir.
Çevresel   siyaset  kuramcısı D .Jensen; İnsan Çağı olarak isimlendirmenin gezegenin insan elinden çıkma bir cinayete kurban gitmesini  normalleştiren  narsist  bir tavırdan başka birşey olmadığını ileri sürer.
Amerikalı  Biyolog D. Haraway  ise ,Antroposen  terimini kullanmayı reddedip,ona alternatif isim  üreten bilim insanlarındandır. Haraway ,içinde bulunduğumuz çağı, türler arası süreçlerin birbiriyle kesiştiği ve insan ve insan olmayan türlerin simbiyotik bir ilişki içinde bulunduğu bir “sınır olayı”    olarak görür.  Siyaset bilimci D.Hartley’in alternatif  isim önerisi ise ;“Sermaye Çağı -Kapitolisen” dır.
Antroposen     Çalışma Grubu içindeki anlaşmazlıklar, kararların fikir birliği yerine oylama ile alınması,  Antroposen  çağı tanımlamasının yetersiz ve bu çabaların “bilimsel olmaktansa politik” olduğuna dair bilimsel topluluktan  yükselen itirazlar (Finney ve Edwards 2016-4) ,inşa sürecini oluşturma aşamasını etkilemektedir  (Eryılmaz.Ç.2017).
Buna karşılık; AB ve BM gibi uluslarası  siyasi ve ekonomik örgütlerin Antroposen kavramını kurumsal söylemlerine ve politikalarına dahil etmeleri, daha önemlisi çözüme yönelik uygulamaları yürürlüğe   koymaları, mücadele aşamasının başarıyla inşa edildiğini göstermektedir.     Sağlıcakla kalınız.

suat-tosun-002.jpg

 

Bu yazı toplam 1124 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 1989 Bolu Gündem Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : (0.374) 217 66 66 | Faks : (0.374) 215 05 52 | Haber Yazılımı: CM Bilişim