• BIST 1.330
  • Altın 472,392
  • Dolar 8,1805
  • Euro 9,8402
  • Bolu 8 °C
  • İstanbul 10 °C
  • Ankara 9 °C

AYIKAYASINDAKİ AĞIR ADIMLAR..!

Suat Tosun
  • Geçen   haftalarda  “  Tabiatın Kalbi Kültür ve   Doğa Derneği”  trekking    ekibi  Ayıkayası Bölgesini adımlamışlar. Sürdürmekte oldukları  bu  doğa yürüyüşlerini   kıskanaraktan  tebrik ediyorum.
  • Ayıkayası  örneği  ben de ; 1980 yılından beri  20 yıldır adımladığım bu ormanla ilgili hatıralarımı depreştirdi.
  • “Ayıkayası” ,öncelikle  adını  ekolojik piramidin tepesindeki “ ayı” dan  alarak vahşi bir doğaya götürüyor bizleri… Geçen haftalar  ayı ile ilgili şehrimizin çevresindeki doğasından  ziyade ,   haksız   olarak şehrin  asosyal   kimlik yapısı algısına dair yorumlar fazlalaşınca bazı adımlar atılamadı.
  • Ayıkayası nerededir ? Bolu-Yedigöller manzaralı yolunun  tırmanma güzergahının finalinde (yaklaşık 25 km.) yolun sol tarafı  Ayıkayası  Orman serisi,  sağ tarafı  ise  Sarımustan  Orman Serisi.     Bu  ormanlar Yedigöller gibi karışık doğal orman varlığımızın övüneceğimiz örnekleri.
  • Ayıkayası Serisi, üst sınırı itibariyle  1780 metre yükselmiş ama alt sınırı itibariyle ise Bolu’dan aşağı seviyelere inen (630 m.),dik yamaçlardan oluşan engebeli bir arazi yapısı gösterir.
  • Yazımı izninizle sizleri  Ayıkayası’nda  avcılarca vurulmuş  ayı  yavruları ile ilgili  bir anekdotla  sürdüreceğim : “  Sanırım 1987 yılının kasım ayı sonuydu. Tohum verimi araştırmam için aracımızla Yedigöller yolundan ayrılan güzörenyanı  yoluna  girdik.   Yerler 5-10 cm. karla kaplıydı ve yolda   başka araç izi yoktu.  Hayvan izleri ile dolu yoldan, 2 km. kadar ilk deneme alanlarının hizasına gelince şöfor  dahil 4 kişilik ekiple araçtan indik.   Bir dereyi atlamak için müsait kenar ararken, ekipten bir eleman heyacanla bağırdı. -  Burada bir domuz   ölüsü var !  O tarafa baktık,  çok iri yapraklı dere vejetasyonu arasında domuz değil , iki ölü  ayı  yavrusu      yatıyordu. Onları arabanın yanına çıkardık ve  bir  gazete üzerine oturtup fotoğraf çektim. Ama içimizde beliren bir korku “ ya anası, babası canlı  ve yaralıysa…Vay halimize ..!  Bir an evvel bu deneme alanından işimizi görüp uzaklaşmıştık.  Ben de - bu sevimli ayı yavruları-  o sırada vizyonda olan” Ayı” filmini  iki kere seyretmemle acıyla dolu sempatiye ve sevgiye dönüşmüştü”.
  • Ayı yavrularından ayrılarak, bu yazımın ana  konusuna  dönersek: Acaba Ayıkayası’nın  40 yıl öncesinden bu günlere gelene dek tarihsel geçmişinde ne gibi bilimsel adımlar atılmıştır ?  Tarih sıralamasına    göre, Ayıkayası  Bölgesinde çalışılmış  araştırma projeleri, doktora ve yüksek lisans tezleri sonuçlarından çok kısa  özet mahiyetinde bir bilgi paylaşmayı uygun gördüm.
  • Silvikültürel  planlamada  ve yaban  hayatı beslenmesinde tohum verimi:
  • Doğal ve suni gençleştirmede bol tohum yıllarının periyoditesi önemlidir .Tarafımdan  1980 yılında  Mudurnu,Yığılca  ve  Bolu-Ayıkayası’ndaki saf doğu kayını ormanlarında ,çap sınıflarına,bakıya ve kısmen de yükseltiye bağlı deneme  alanlarında 11 yıl süreyle ölçme  sayım ve gözlemler yapılmıştır.Tek. bülten no:232 (1992).
  • Doğu kayınında yükseltiye bağlı flora tesbiti: Doğu kayınında,650 m.yükseltiden 1700 m.yükseltiye  kadar dikey yayılışta beraberinde değişen bitki toplumları araştırılmıştır.BAİBÜ. Y.lisanstezi. Zehra Özpay Palazoğlu.1998.
  • Yaban hayatını geliştirme araştırması : Ayıkaya Bögesi,Yedigöller M.Parkı merkezinde kalan “Yedigöller  yaban hayatı geliştirme sahası”nı (51000 hektar.)araştıran doktora çalışması İ.Ü.Or.Fakültesince Vedat  Beşkardeşler’e verilmiştir.5 yıl süren çalışmada,yaban hayatı hayvanlarının yoğunlukları,üç sene  boyunca sayım yapılarak sonuçlandırılmıştır.Hayvanların ormanın hangi bölgelerinde ,hangi kapalılıkta   yoğunlaştığı, nasıl beslendiği  konuları işlenmiştir.Bu araştırma sonuçlarının bir mesajı da;  sahada merkezi durumda olan,özel statüye sahip  Yedigöller  Milli Parkının büyütülmesi ve yeniden planlanması ile ilgili öneriler  yanısıra, yaban hayatı ve biyolojik çeşitliğin  korunması için çekirdek zonlar ve bunun etrafında tampon bölgeler oluşturulması önerilmiştir (Doktora çalışması.Vedat Beşkardeşler.2009).
  • Ayıkayası   Çığı ve önleme tedbirleri: Batıkaradeniz Or.Araş.Enst.’nce  2007 yılında Bolu Ayıkayası’nda 1671 metre yükselti ile 1440 m.yükseltilerde, yaklaşık 3.86 hektar büyüklükte Ayıkayası  Çığı’nın varlığı saptanmıştır.Toplam çığdan geçmişte zarar gören  69 ağaçtan     alınan örneklerle dendrokronolojik   yöntemle bu mevkide oluşmuş  çığların sınır frekansları tesbit edilmiştir. Çığ, 1900-2009yılları döneminde:  1934,1936,1941,1960,1966,1980,1983,1991,2001 ve 2002 yılları önemli çığ yılları saptanmıştır. İ.Ü.Or.Fak.ile ortaklaşa  yapılan projede Prof..Dr.Nesibe Köse ,Prof.Dr.Abdurrahim Aydın,  Dr.Ali Kaya ve yaz ortasında  çığ sahasında düşerek ayaklarından yaralanmış olan  Dr.Tuncay Güner  araştırma teknik ekibidir.Ayıkaya Çığı  , 2013 yılında Japon   Protec Firması ile OGM’nin yaptığı protokol çerçevesinde  pilot  bir  - çığdan korunma-   projesine dönüşmüştür.
  • Ayıkayası  bitki toplumları  ve meşcere kuruluş özellikleri : Dr.Süleyman Çoban , İ.Ü. Or.Fak.’nce verilen doktora tezi çalışmasını 2013 yılında sonuçlandırdı.
  • Jeosit tesbiti : Jemirko Derneği  Bşk. Prof. Dr. Nizamettin   Kazancı ve Ark. Bolu- Yedigöller  yolu  güzergahı  boyunca önemli jeosit  duraklarını  tesbit ederek Bolu Valiliği yayını olarak yayınladılar(2007).
  • Tohum kaynakları :   Ayıkayası  Bölgesinde Orman Bakanlığınca ağaç ıslahı programlarından  doğu kayını meşceresi ve akçaağaç tohum koruma rezerv  alanı   koruma kapsamına alınmıştır (2008) .
  • Ayıkayası Mağarası :  BAİBÜ ‘’den  Prof .Dr.Okan  Külköylüoğlu’nun Tubitak projesi çerçevesinde araştırılmaktadır.
  • Ayıkayası  Tabiat Parkı : 2018  yılında  Yedigöller yoluna bitişik  bir alan Milli Parklarca Tabiat  parkı ilan edilmiştir (248 hektar).  Seyir terası  ,çadırlı  kamp sahası gibi tesislere  ihtiyaç olsa da , ancak yeterince eleman takviyesi ile ziyaretçi güvenliği sağlandıktan sonra yapılmalıdır.
  • Ayıkayası Orman işletme Şefliğinde üretime   açılan karışık ormanların aşırı meyile sahip bölmelerinde , doğal gençleştirme planlaması risk taşımaktadır .40 yıl öncesinde Yellice iş merkezinin arkasındaki geniş bir tensil sahasında başarısızlıklar yaşanmıştır.Aşırı dik ve meyilli, yüksek rakımlı bölmelerden bazılarının tesbiti  ve bu meşçerelerin Ayıkayası Tabiat Parkına  eklenerek ormanın biyoçeşitliliğinin  sürdürülebilirliğine ve yaban hayatı geliştirme kapasitesine katkı sağlanması önem arzetmektedir.
  • Özetle, Ayıkayası  Bölgesinde ,çeşitlilik  gösteren  yapısı gereği, elbette atılacak daha pek çok adımlar olacaktır.   Sağlıcakla kalınız.
  • qq-346.jpgqqq-506.jpg

 

 

Bu yazı toplam 3815 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Yorumlar
    Yazarın Diğer Yazıları
    Tüm Hakları Saklıdır © 1989 Bolu Gündem Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
    Tel : (0.374) 217 66 66 | Faks : (0.374) 215 05 52 | Haber Yazılımı: CM Bilişim