• BIST 121.475
  • Altın 294,799
  • Dolar 5,8926
  • Euro 6,5369
  • Bolu -1 °C
  • İstanbul 6 °C
  • Ankara -3 °C

      BOLU   DEPRESYONUNUN   FARKINDA  MI ..!

Suat Tosun

 

Genelde   depresyon   denilince  ,umutsuzluk  ve karamsarlık   ruh  hali  akla gelir.Ama  böyle   bir  konuyu   işlemeği hiç düşünmedim.   Bu  oldukça  farklı  bir depresyon…

Üstelik 1979   yılında  “ Bolu Depresyonu” bir    bilimsel araştırma   kitabına  (Doktora Tezi) başlık olmuş.

Depresyonun  diğer anlamı   yer  bilimlerinde  ;  çökmüş  ve çöküntüye  uğramış mıntıkaların  adı   olarak  biliniyor.Yedi yıl öncesinde  Bolu’ da bulamayıp İstanbul –Sahaflar  Çarşısı’ndan   temin ettiğim bu kitap şimdilerde önemi haiz.

Halen  İstanbul   Aydın Üniversitesi’nde   Öğretim Üyesi  Prof. Dr.   Selami Gözenç; 1962-1967  yıllarında  “Bolu  Depresyonu  ve Yakın  Çevresinde  Arazi Kullanımı (Land-Use ) konulu doktora   çalışmasını 5 yılda tamamlamıştır.1976-1977 yılları yaz  aylarında, yeniden  elden geçirilen bu çalışmayı ,  aynı  zamanda   Türkiye ‘nin – Araziden  Faydalanma- konusunda ilk örnek bilimsel çalışması olarak yayınlamıştır.

DEPRESYON    VE    GÜNEY    ÇEVRE   YOLU

Geçmiş yıllarda Güney Çevre Yolu yapımına “kamu yararı” gözetilerek,5403 sayılı Toprak ve Arazi Kullanımı Kanunu 13. Maddesi g bendinde Bolu Valiliği’nin yetkisi çerçevesinde başlanılmıştır.  Düşünülen yol D-100   karayolu’nu şehrin   dışına almak amacıyla     projelendiyse de, yapılacak yol kısa zamanda kent ortasında   kalacaktır. Bolu   Ovası tarım arazilerinin yer aldığı en değerli alüvyal toprakları (yüz hektardan fazla tarım arazisi ) hiç hesaba katmadan –fayda –zarar analizi  yapılmadan - verilmiş kamu yararı izni, bir kıymetli arazi  tahribatı olacaktır.

10 km uzunluk,70 metre en ve 12 metre yükseklikte toprak dolgu  “ Tabiatın Kalbi  Bolu”nun hangi doğasından yeni çukurlar açarak taşınıp  Çin Seddi gibi dolgu  yaparak, güneyi iki  parçaya bölecektir ?

Sayın Gözenç  Hocanın  57 yıl öncesindeki  araştırmasından   Bolu depresyonuna bir göz atalım;

Kuzeyden Bolu Dağları, güneyden ise Köroğlu Dağları’ nın en batı uçları arasında  yer  alan bu depresyon  ,uzun  ekseni 25 km. ve kısa   ekseni 9 km. olan bir elips   şeklindedir. Depresyon  tabanı kuzeyden güneye meyillidir. Birinci  derecede  deprem  riski içersinde yer alan Bolu Depresyonu  ve çevresi  aktif  deprem kuşağındadır.  Bu aktif oluş nedeniyle Bolu Havzası henüz   tamamen  oturmuş   değildir. Çöküntü alanının bir bölümünü oluşturan Bolu Ovası –Alp Orojenezi- sırasında vukua gelmiştir. Bolu Ovasının 2. ve 3.üncü jeolojik zamanlarda deniz altında kaldığı, deniz hayvanı fosillerinden dolayı ağırlık kazanmıştır. 3.  Zamanın   Eosen  devrinde   epirojenik   bir olay sonucu, tabandan bir kısım kara parçası   yükselerek su yüzüne çıkmıştır. Çukur bölümünde ise bazı göller oluşmuştur. Bu göller akarsuların taşıdığı alüvyonlarla  dolarak  kurumuşlardır. Böylece  Bolu ovasının bugünkü görüntüsü ortaya  çıkmıştır. Kuzey Anadolu  Fayı  15-20  milyon yılları arasında oluşmuştur.

Selami  Gözenç ;  Bolu   depresyonunu çevreleyen toprakları ; Azonal (Alüvyal) , zonal  ve  intrazonal  topraklar  diye  üç tipe ayırmıştır.Azonal  veya en verimli  alüvyal   topraklar daha  ziyade depresyon tabanında yer alır.Tekstür bakımından genellikle kumlu killi topraklar grubuna girer.Kum oranları %50 civarındadır.Geçirgenlikleri  8.6m./saattir.Bu topraklar organik madde ve karbonat  miktarına göre iki gruba ayrılır. Bunlardan ilki,%13-14 arasında karbonat ihtiva edip organik maddece zengin topraklardır. Genellikle depresyonun   aşağı seviyeleri  ,Büyüksu -Mudurnu Suyu arasında  kalan sahaları kaplarlar . Özellikle pancar tohumu ,patates , sebze ve meyva üretimine ayrılmışlardır.  Diğer  grup ise ,daha ziyade depresyonun kenar kısımlarında yamaçlara doğru olan sahalardadır.Organik madde  ve karbonat muhtevaları ilkine nazaran daha azdır.Zonal ve İntrazonal topraklar ise üst yamaçlarda alüvyal toprakları çevrelemiştir.

Alüvyal toprak yapısı, gevşek ve taban suyu yüksekte olup bu nedenle de depremde en hassas   topraklardır. 1944 yılı  7.2 şiddetindeki depremde 3959 kişi ölmüş,28065 bina yıkılmış ve ağır hasarlı duruma gelmiştir.1944 yılı depreminde fay,Karacasu yolu üzerinde Kaplıca’dan 1 km.kuzeyde şoseden geçmiştir.Sultan Köyde sağlam bina kalmamıştır (Taşman,C.1944).Su arama amaçlı sondajlarda  alüvyal tipi depolanmanın Vakıfgeçitviran Köyü dolaylarında 60 metre derinliğe kadar indiği tesbit edilmiştir. Çökelme(depresyon)bir akarsu sistemi ürünü olduğu için çakıllı,kumlu,ve killi seviyeler hem yanal ve hem de düşey olarak sık sık birbirlerine geçmişlerdir (Özmen,B.2000  ;Demirtaş,R.2000).

Depremlerden sonra yapılmış zemin etüdlerinde havzanın iç kısmını oluşturan Bolu Ovası  en zayıf  alanı  oluşturmaktadır. Burası zemin mukavemeti açısından 4.grupta yer alan çok zayıf zemin grubuna  girmektedir.Burada zemin kalın alüvyonlardan oluşur (Kotan.B.2012).

BOLU  OVASI   0N İKİ   ASIR  SANKİ  YAYLA  İMİŞ…

Bolu  Ovasında yerleşmeler Bakır  çağından  başlamış,  topraktan yararlanma ise Bithynia Krallığı devrine aittir. Bithynium (Eski Bolu)şehrinin  öne çıkmasıyla depresyon - SALONEA- adını almış ve geniş otlaklarla kaplıymış.Genel  iktisadi  faaliyet hayvancılık üzerinde toplanıyordu. Hayvanların sütlerinden imal edilen peynirler bütün civar şehirlerde arandığı gibi çok daha uzak mesafede Roma’ya gönderilecek kadar meşhurdu. (C.Texier.Küçük Asya.Çev.Ali Suat 1939).

Bu faaliyet daha sonra   on  asıra yakın Roma ve Bizanslılar dönemine kadar devam etmiştir. Ta ki , M.S.1243 tarihinde Kösedağ Savaşından  sonra A.Selçuklularından Türkmenlerin 30 bin çadırla  depresyonun etrafına  yerleşmesine  kadar.  Sonradan köyler oluşup  tarla ziraatçiliği ön plana geçmiştir.

Büyüksu ve Mudurnu suyunun  Bolu depresyonunda bizzat benimde yer alıp raporunu yazdığım sel zararlarında,  1998 Mayıs ayında toplam 5 köprü ağır şekilde hasar görmüştür.

ULAŞIM  İÇİN,  GÜNEY   ÇEVRE YOLUNA  ALTERNATİF  ARAZİ –YOL BULUNMASI  HİÇ  TE ZOR   DEĞİLDİR…

q-041.jpgqqq-011.gif

Bu yazı toplam 868 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 1989 Bolu Gündem Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : (0.374) 217 66 66 | Faks : (0.374) 215 05 52 | Haber Yazılımı: CM Bilişim