• BIST 89.695
  • Altın 145,930
  • Dolar 3,6136
  • Euro 3,9258
  • Bolu 3 °C
  • İstanbul 9 °C
  • Ankara 5 °C

BOLU DEYİNCE AKLA… (2)

Suat Tosun

Bolu’nun milyonlarca yıl öncesinden gelen doğal mirası ve Öz Bolulu flora ve faunasına devam edelim…

Bolu deyince ilk akla gelen Abant’sa diğeri Köroğlu’dur. Bolu yiğitlerinin has mekânı Köroğlu Dağlarının ve Kartalkaya tepesinin önemli endemik bitkilere ev sahipliği yaptığını görüyoruz. 2100 metrelerde yaşayan peygamber çiçeği (Centaurea cadmea) ( adını ilk defa Denizli Honaz’dan ve antik ismi Kadmos’tan almıştır ) , önemli bir endemik türdür.

   Alchemilla boluensis (Bolu civanperçemi) ise 2001 yılında Kartakkaya’da keşfedilmiştir bu bitkinin olduğu yerde, Anadolu’da nicar otu olarak adlandırılan bir bitkinin endemik bir türü olan Barbarea trichopada’nında bulunduğu saptanmıştır.

   Kartalkaya’da boy gösteren fakat bilimsel adını Beypazarı ilçesinden alan Beypazarı mercan köşkü (Hieracium Beypazaricum) Köroğlu silsilesinin bitkisi olarak endemikliğini gösterir.

   Cirsium boluense ( Bolu tarla dikeni ) bilimsel adını yine Bolu ilimizden alan ve dünyada yalnız Kartalkaya tepesinde yaşabilen sanki Köroğlu’nun bir yarenidir.

    Doranicum bithynicum subsp.bithynicum (Bitinya sarı orman papatyası) ise, Kartalkayanın 2000 metrelerinde yaz aylarında sapsarı çiçeklerinin açan papatya, bilimsel adını Bolu’nun antik adından almıştır.

   Hem turizmci ve hem biyolog Sayın HasanTorlak ( 2009);  “Yazın Kartalkaya’ya geldiniz ve  burada ki endemik bitkilerinden boğazımı ısıtacak bir çay içebilirmiyim? derseniz. Bir şartla hay hay diyor. Yaz aylarında Kartalkaya’nın 1700 metrelerinde sarıçiçekli, bazı yörelerde “şabla” olarak adlandırılan Phlomis armenica’nın yapraklarından çay içebileceğimizi söylüyor. Ancak diğer nadir çok yaygın olmayan endemik bitkilere dokunmamak koşuluyla” diye ifade ediyor.

   2008 yılında 2100 metrenin üzerinde keşfedilen ve dünyada sadece bu yörede yetişmekte olan Erysimum kartalkaya ense ( kaplan pençesi ) nadir bir endemiktir.

   Sayın Torlak’ın (2009); habercilere enteresan bir önerisi olmuştur. ‘’Kartalkaya en çok kış aylarında kayak merkezi oluşundan dolayı haber bültenlerine konu olur ve Kartalkaya’da kar kalınlığı… ‘’ başlıklı haberlerle kar durumu bildirilir. İlkbahar ve yaz ayları için sürekli yeni bitkilerin keşfedildiği Kartalkaya yöresiyle ilgili, Kartalkayanın endemik bitki durumu çiçek açanlar şunlar, mis gibi kokanlar bunlar tomur tomur olup da ha patladı ha patlayacaklar şu kadar haberleri yapılabilir’’  demektedir. 29 Eylül Cumartesi günü bir ulusal TV altyazı olarak Abant gölünün çevresinde mor ve sarı renkli çiğdemlerin açtığını belirterek sanki TORLAK’a gönderme yapmıştır. Bolu ulusal ve yerel TV’lerinde bu gündeme estetik katan kır çiçeklerinin haberlerini ziyaretçilere duyurması, kafası karışık insanoğluna bir nevi doping olacakır. 

    A.İ.B.ܒden Sayın Mustafa ÜNAL Hoca (2008); üzerinde çalıştığı Bolu fauna’sıyla ilgili 1997 yılından beri yaptığı çalışmalarda pek çok endemik böcek türü tespit etmiştir.

   Mudurnu ve çevresinde tespit edilen endemik türler; Bolua turkiyae, Parapholidoptera belen, Köroğlus disparalatus, Poecilimon cervus, Poecilimon bosphoricus, Paranocaracris citripes olan türlerin bir kısmı ayrıca daha önce bilinmeyen türlerdir. Ünal Hoca’nın dikkati çektiği 2003’lü yıllarda Abant-Düzce-Taşkesti üçgeninde bulunan dağlık alanda çok sık rastlanılmayan bir “yaban kedisi”  2011 yılında da yerel gazetelerde gündeme getirilmişti. Latince ismi Felis sylvestris olan yaban kedisi çok nadir bulunan avcı bir hayvandır.

   Ünal ( 2008 ) e göre; ‘’ Aslında bir böcek, bir çiçek sahip olduğu özellikler ile tarihi eserlerden madenlerden potansiyel olarak çok daha değerli olabilmektedir’’ demektedir. Bilinçlenmemizin sonucu olarak, biyolojik kaçakçılık yapanlar turist gibi izinsiz olarak çok sayıda böcek ve bitkileri toplayarak ülkelerine götürmektedirler.

   Uludağ Göknarından sonra, Bolu’da endemik 2 çam türüne ait Ebe çamları: Ebe sarıçamı ( pinus sylvestris L. var, compacta ( tosun ) Ü. akkemik ve Ebe karaçamı ( pinus nigra Arnold subsp. pallasiana ( Lamp. ) Holmboe var. Şeneriana ( Saatçioğlu ) Yaltırık. Bolu civarında Tekke- ışıklar, Dörtdivan, Gerede, Çakmaklar yaylası, Çaydurt- Yukarı Güney köyü civarlarında yayılışı yapmakta, ıslahına yönelik tohum bahçesi ( ex-situ) çalışmaları yapılmış, fidanı ise aşı ile üretilebilmektedir.      Ebeçamlarında T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlıkları ilgili Genel Müdürlüklerince dikenli tel ihata, tanıtım tabelası v.s. işlemleri için etkili koruma hizmetleri ne hikmetse bir türlü yerine getirilmemektedir.

   Bilimsel ad olarak boluensis adı verilen diğer böceklere devam edersek;

   Quedius boluensis ( 1971 ) – Artropoda, eklem bacaklılardan böcek,

   Monotarsobius boluensis Matic ( 1983 ) – eklem bacaklılardan,

   Elektrogene boluensis sirek ( 1995 ) Bentik foraminifer

   Zelote boluensis Wenderlich ( 2011 ) – Eklem bacaklılardan,

   Carabus saphyrinus boluensis ( 1988 )- Bolu- Seben 1500 m,

   Helicorbitordes boluensis sirel ( 1993 ) – Bentik foraminifer

Bazı böcek türlerininde fosillerine rastlanarak bilimsel boluensis isimleri verilmiştir.

   Nurdenalla boluensis-  (2000) Foraminifer fosili

   Leuctra boluensis Kazancı ( 1989 ) – Türkiye sucul böcek fosili

   Lithobius boluensis (1993)- Artropoda fosili

   Speluncarius boluensis (1966) – Eklem bacaklı

   Bolvensis Dizer (1993) – Bentik foraminiyer

   Laffitteina boluensis Dizer – Paleosen dönemi fosili ve bunlara Seben Fosil ormanlarından ilave edilecek birçok bitki cins ve türü fosili olacaktır.

   Bolu’nun, ekolojik, biyolojik, paleontolojik zenginliklerininde farkında olarak, araştırıcı ve akademisyenlerin kıymetli zamanlarını harcayarak tespit ettikleri bu otsu bitki, ağaç, böcek, hayvan, balık ve fosillerini öğrenerek bilinçlenelim, bilinçlendirme ve koruma çarelerini ‘ ‘NUH PRENSİBİ ‘’ parolasıyla bulup geliştirelim.

   Sağlıcakla kalın.

09.10.2012

Bu yazı toplam 2897 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 1989 Bolu Gündem Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : (0.374) 217 66 66 | Faks : (0.374) 218 21 21 | Haber Yazılımı: CM Bilişim