• BIST 90.383
  • Altın 144,560
  • Dolar 3,6117
  • Euro 3,9021
  • Bolu 4 °C
  • İstanbul 6 °C
  • Ankara 3 °C

BOLU VE KÖROĞLU DAĞLARINA JEOPARK YAKLAŞIMI- JEOTURİZM

Suat Tosun

 Dünya'da olduğu gibi ülkemizde de eğitim ve öğretim düzeyinin yükselmesi, özellikle de TV'nin belgesel, kültür programlarının katkısıyla, insanoğlunun değişik konular üzerindeki beklentileri artmış ve yeni turizm alanlarına yönelim çoğalmıştır.
Bu kapsamda, jeomorfolojik öğeler fosil ormanlar, kanyonlar, deltalar, mağaralar, traverten, peri bacaları, obruk, kaldera, maar, şelale v.b. ile peyzaj değeri yüksek alanlar ve yöreler turizm ağırlıklı olarak değerlendirilmektedir.
Jeoturizm eğitimsel, bilimsel turizm de yeni bir ekoturizm yaklaşımıdır ( ERSOY, 2004 ). Son 100 milyon yıldır Anadolu toprakları iki büyük okyanusun açılıp kapandığı mucizevi oluşumlara ev sahipliği yapmaktadır.

TEMA VAKFI jeoturizm danışmanı Yıldırım GÜNGÖR; ' Jeoturizm değeri olan bölgeleri iki kategoride değerlendiriyor.
Birinci grupta; görsel cazibesi olmasa da bilimsel açıdan çok önemli sayılabilecek bölgeler yer alıyor. Örneğin; fosil yatağı veya ormanı…
İkinci grup ise; bilimsel değerinin yanı sıra görsel değeri yüksek mekanlar. Türkiye her ikisi açısından çok zengin durumda' diyor.
Turizm sektörü temsilcilerine göre; günümüz tatilcileri otantik kültürü yaşayabilecekleri destinasyonları seçmektedirler. Tatilciler bu turizm türünde hem kırsal, hem de kentsel yerleşimleri tercih etmektedirler (eturbonews.com).
Öyle sanıyorum ki bir korunan alan statüsünde yer alan bu alanların ziyaretçi hedef kitlesi, bilim ve kültür eğitimi talep adan turist profili olacaktır.

JEOPARK NEDİR?
Jeopark; ne bir çevre düzenlemesine ilişkin bir park, ne de bir oto parktır! Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO)'nün verdiği bir unvandır. Jeo arkeolojik merkezlerin korunmasına yönelik bir çalışma olup buralar için 1. derece doğal sit alanlarının sağladığı korumayı öngörür (KAZANCI, 2010).

Jeopark; başta jeolojik miras niteliğindeki öğeler (fosil ormanları, kanyonlar, obruk traverten, peri bacaları, vb…) olmak üzere, tüm doğal kültürel mirasın korunmaya alındığı, ancak bu yapılırken sosyo ekonomik kalkınmanın da amaçlandığı, sınırları belirlenebilen bir bölge olarak tarif edilir.
Bir jeopark; jeoturizm yoluyla, ekolojik, bilimsel, estetik, kültürel değerleri kapsayarak yerel, bölgesel ekonomik gelişmeyi sağlayacak kadar geniş bir alana sahip olmalıdır. Yine bir jeopark, tıpkı bir milli park gibi koruma statüsüne sahiptir. Yerel yönetim (Valilik, Belediye) kendi yerel gördürülebilir sosyoekonomik kalkınma politikalarını bu yeni oluşumla uyumlu hale getirerek jeoparkı yönetir. Bu türlü politikalar bölgeyi doğrudan etkilemektedir.

TÜBİTAK Bilim ve Teknik dergisi Temmuz 2011 sayısında; Mersin Üni. Öğre. Üyesi Nurdan İNAN; 'jeoturizm yoluyla turizm çeşitliliğinde farklı bir sayfa açılmış, yeni bir istihdam alanı yaratılmış, halkın kültürel ve sosyoekonomik gelişmişliğine katkıda bulunulmuş oluyor. Bu gelişme beraberinde sahiplenmeyi ve jeo-çeşitliliğin korunmasını getiriyor. Böylece jeoturizm sürdürülebilir yerel kalkınmanın önemli bir öğesi haline geliyor' diye Türkiye'nin jeolojik rotaları ve jeoturizm başlıklı makalesinde jeomiras alanlarının bazılarını tanıtıyor.

UNESCO, Avrupa'da ve Uzakdoğu'da olmak üzere yaklaşık 36 civarında jeopark üyeliğini tescil etmiş ve en az 500 adette önerilen park üzerinde tetkiklerini sürdürmektedir. Yunanistan'a ait Midilli Adası Unesco tarafından tescillenmiş bir fosil ormanı Jeoparkı'na sahip.

İlk bulunuşundan bu yana 15-20 yıl yağmalanmadan üniversiteleri (Atina, Selanik), Bakanlıklar tarafından korunan alan olarak değerlendirilip Avrupa Birliği'nden 2000-2006 yıllarında 2.741 149 euro ödenek temin edilmiştir. 28.6 hektar büyüklükte Sigri Fosil Ormanı Jeoparkı'nda 20 milyon öncesinde Sekoya ağaçlarının ataları ve diğer kozalaklı ağaç türleri açığa çıkartılmıştır. Ayrıca Sigri'de “Doğa Tarihi Müzesi” kuırularak bölgenin araştırılması korunması ve tanıtılması amaçlanmıştır. Her yıl binlerce kişi ziyarete gelmekte ve jeoturizme katkıları yüksek olmaktadır.

Son beş yıldır başta MTA Genel Müdürlüğü, Üniversitelerin Jeoloji Fakülteleri, JEMİRKO (Jeolojik Mirası Koruma) Derneği, yerel yönetimlerle ortaklaşa olarak 'öneri jeoparklar' ilan etmektedirler.

Bunlardan başlıcası, Bolu'ya komşu ve Köroğlu Dağlarının doğu kesiminde 'Kızılcahamam-Çamlıdere Öneri Jeoparkı' 2010 yılında yarı resmi ilan edilmiş; 1 milyon dolar ödeneğiyle TÜBİTAK projesi yürütülerek adım adım jeoturizme açılmayı hedeflemektedir. Bu çalışmayı Ankara Valiliği, Ankara Üniversitesi Jeoloji Fakültesi ile JEMİRKO Derneği, Çamlıdere ve Kızılcahamam Belediye Başkanlıkları yürütmektedir.

Yine Manisa, Malatya, Muğla, Konya, Erzincan, Kars illerinde Üniversite, MTA Genel Md., Valilikler, Belediyeler öneri jeoparklarını ilan etmişlerdir. İşte en büyük sorun; henüz ülkemizde jeoparklara hukuksal olarak 'korunan alan' statüsünün verilmemiş olmasıdır. Ancak kapsadığı değerler halen sit ve diğer korunan alan statüsünde bulunuyorsa 1.derecede korunmaktadır. Köroğlu Dağlarının doğu ucundaki bu faaliyetler olurken, batıda kalan Bolu'muzun elindeki yüksek potansiyele sahip kaynaklarla sessiz ve sahipsiz kalması hayli üzüntü vericidir.
Bir önceki yazımda belirttiğim gibi, A.İ.B.Ü.'ne bağlı Jeoloji Fakültesi açılması ve oluşturulacak araştırma projeleriyle yurt içi ve yurt dışı kaynaklardan finansman sağlanarak çalışmalara başlanması en büyük arzu ve dileğimdir.
Jeopark'ın ülkemizde de korunan alan statüsü kazanması, yerel kalkınmanın önemli bir tetikleyicisi olacaktır. Bunun için siyasi iradenin arzu ve niyeti ile bürokratik engeller kırılmalı ve yasal statü kazanmasına çalışılmalıdır.

Saygılarımla...

22.10.2011


Bu yazı toplam 3114 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 1989 Bolu Gündem Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : (0.374) 217 66 66 | Faks : (0.374) 218 21 21 | Haber Yazılımı: CM Bilişim