• BIST 97.533
  • Altın 145,781
  • Dolar 3,5801
  • Euro 4,0019
  • Bolu 13 °C
  • İstanbul 18 °C
  • Ankara 12 °C

ÇEVRECİ VE İSTİLACI KARINCALAR

Suat Tosun

 

 

İnsan gibi sosyal bir yaratık olan karıncalara ait olumlu haberler şaşırttığı gibi, değişime uğramış gözüken bazı istilacı karınca kolonilerinin ilkbahardan yaza geçerken yaptıkları tahribatlar, bilim adamlarını geleceğe endişeli bakmağa zorluyor.

Dünya da her yeni doğan 40 bebeğe karşı, yeraltında 700 milyon karıncanın hayata “merhaba” dediği acaba aklınıza geldi mi?  (krmhby@gmail.com).

Karınca ailesinin 12500 ‘e yakın türü, kutuplar hariç tüm yeryüzüne dağılmış durumda. Ormanlar da, kırlarda, köylerde ve şehirlerde insanoğluyla iç içe.

Bilim dünyası, karıncaların yaşamına girdikçe, organize olma, sıra dışı işbirliği demokrasi, eşitlik, sistemli çalışma, koku salgılama yönteminin incelikleri, yüksek düzeyli iletişim yeteneğinden oluşan yaşam tarzına hayranlık duymaktadır. NASA ve uzay bilimleri kurumları “karınca çalışma tarz ve yöntemlerini” uzaya gönderilecek robotlarda uygulamak, iş kazalarını ve risklerini tümüyle bertaraf edici unsurları robotlara kazandırmanın yollarını aramaktalar (Focus Dergisi Ekim 1996-Karınca Cumhuriyeti).

İşte size ikisi, çok yakın günlerden; birisi ise 4 yıl öncesinin flaş olan; ikisi olumlu ve biri de hayli endişelendirici karınca haberleri…

2011 yılında Prof. Dr. Louis Forgi liderliğinde bir grup araştırıcı Brezilya’da keşfedilen “karınca şehrinin” görüntüsünü ortaya çıkarabilmek için ilginç bir deneme yaptılar. Yüzeye yakın karınca yuvası ağızlarından yuva içine 10 ton sulu çimento 3 gün boyunca boşaltıldı. Çimentonun kuruması için bir ay beklendi. Ve bir ayın sonunda toprak büyük bir titizlilikle kazıldı. Nihayetinde karıncaların- yeraltı şehri - belirmeye başladı. Şehirde çok sayıda ana ve ara yol bağlantıları saptandı. Tüneller ve köprüler, nesnelerin en kısa yoldan taşınmasını sağlayacak şekilde yapılmıştı. Ama araştırıcılar; bu gizemli şehrin fiziki yapısını planlayanın bir mimar olmadığını, bu planlamada milyarlarca karıncanın ortak bir iradesinin söz konusu olduğunu belirtmekteler.

İkinci karınca haberi ise olumsuz; 13.Nisan 2015 tarihli L’OBS (Fransız Gazetesi)’den aktarılmıştır. Fransa’nın Rhone Havzası’nda bulunan Ardeche şehrinde; yaklaşık 20 yıldır, yaz mevsimi başlangıcı yaklaşınca, milyarlarca karıncadan oluşmuş bir karınca kolonisi meyve bahçelerini işgal etmiş, kiraz ve diğer meyve ağacı çiçeklerini ısırıp tüketmektedir. Elektrik panellerini tamir edilemez hale getirmekte, otomatik kapı motorlarını ve yüzme havuzu pompalarına hasar vermektedirler. İnsanlarda ise, püskürttükleri formik asitle ciltlerini tahriş etmekte ve ısırıklarla vücutta izler bırakmaktadırlar.

Geçmiş yıllar da G.S. başarılı kalecisi Muslera’nın Uruguay’da kamp yattığı oteli istila eden karıncalar futbolcuları başka adreslere göndermişlerdir. Fransa’daki olayın diğer bir ilginç yönü ise; bu terörist karıncaların büyük ihtimalle Türkiye’den gitmiş olabileceği iddiasıdır. Biyoloji dergisindeki makalesinde, araştırıcı Jerome Gibbet (Lyon Üniversitesi) in bu tür karıncaların Lasius neglectus turcicus türü olduğunu, Türkiye’deki yayılışında istilacı davranışları olmadığı halde, Avrupa’da İspanya, Fransa, Hollanda, Belçika, da istilacı davranışları olduğunu bildirmektedir. İstilacı zararlılar, doğal biyoçeşitliliğin korunması için de artan bir sorun. Karıncaların Avrupa’ya intikallerinin, saksılı bitkilerin ithali, çim, toprak, kereste, taşınması suretiyle olduğu sanılmaktadır.

 

Peki ya bu başıbozuk, istilacı karıncalar nasıl oluşmakta?

Cordiceps parazit mantarı sporları karıncaya enzimler yoluyla bulaşmakta ve sporlar karınca içinde beslenerek büyümektedir. Karıncanın hayati olmayan organlarıyla beslenerek gelişen mantar bir hafta sonra karıncanın merkezi sinir sistemine, dolayısıyla beynine ulaşır. Zamanla karıncaya hükmetmeye başlar,.bundan sonra mantarın amaçları doğrultusunda karınca yöneltilir ( Ruhi  Çenet,2014).

 

Plosone Dergisindeki bir makalede; Prof.Dr. Xavier Espadaler ve 20 kişilik araştırıcı, yaptıkları uluslararası çalışma sonunda, istilacı karınca türlerinin, erkek dişi davranışları, çok eşlilik, morfolojik, nüfus, genetik, kimyasal taşıma ve parazit mantarları karşılaştırmalarıyla ilgili büyük ölçüde veriler elde ettiler. Bu verilere göre; yeterli önlemler alınmadığı takdirde Dünyada 100’ü aşkın bulunan istilacı tür karıncaların pek çok türü daha, bir sorun haline gelebilir imajını vermektedirler.

Üçüncü karınca haberi ise; Global Change Biology Dergisinin son sayısındaki bir makaleden alınmıştır. Bu olay;  Karıncaların ormanlarda, kırsalda yaptığı olumlu hizmetlerin Newyork ve Avrupa Şehirleri caddelerinde de yinelenmesi olayıdır. Newyork’a gidenlerin bildiği üzere 100 katlı gökdelenlerden (Newyork –Broadway ) yere bakan turistler, kaldırımlarda dolaşan insanların gidiş-geliş hareketlerini karıncalara çok benzetirler.

Araştırıcı Dr.Elsa Youngsteadt ve ekibi; Newyork’ta, Dünyadaki hayvanların sayısının 4/5 ‘ini teşkil eden eklembacaklılar (Arthropodalar) ‘ın gıda tüketimlerini ölçmek üzerine ilginç bir araştırma gerçekleştirmişlerdir. Karıncalar,kırkayaklar,örümcekler  ve diğer omurgasızların, abur cubur içinde birkaç sokağın dağınık kalıntıları ve parkların katı atıklarından sağladıkları gıda miktarlarına ait sonuçlar bir hayli şaşırtıcı..!

Newyork Karıncaları ve diğer eklembacaklıların bir yılda Newyork Caddelerinde yaklaşık 600 -975 kg besin yedikleri ortaya çıkmıştır. Newyork Şehri halkı, günlük olarak yaklaşık 40 bin ton katı atık üretmektedirler. Bu miktar yanında böceklerin tükettikleriyle, bu - çevre temizliği-  katkısı da göz ardı edilmemelidir. Araştırıcılara göre, şehirlerdeki karınca toplumları en az fareler kadar tüketicidirler. Büyükşehir Belediyelerinde şehir planlamacılarının bu gökdelenlerin gölgesindeki karıncaların çevreci rollerinden haberdar olmaları gerekmektedir.

Milliyet Gazetesinden köşe yazarı Sayın Sabahattin Gencal (2011);”karınca kararınca” deyim ve veya atasözüne iyice takmış, karıncaların yanlış tanımlandığını vurgulamakta.  Gerekçe olarak; bir karınca ağırlığının 50 mislini kaldırırmış  (kaynakların bazılarına göre ise 100 misli). Sizin ağırlığınız 70 kg ise,  bunun 50 misli 3.5 ton ağırlığı  kaldırabilir misiniz?. Çalışma hızları ve süreleri ise yine biz insanoğlundan çok çok önde diyerek karıncaların bizden kat kat fazla çalıştıklarını ifade etmektedir.

Onların halinin “tevekkül etme - elinden geldiği kadar” anlamlarıyla kullanılan  “karınca kararınca” deyimine uygunluğu tezat oluşturmaktadır. Arzulanmaz ama ayrıca karıncaların başıbozukluğunun yoğunlaşması durumunda bu anlamdan çok uzaklaşacağı aşikârdır.

Suat Tosun’un yazısına ait fotoğraflar, internet sitemizde yer almaktadır.

qqq-(2)-007.jpg

 

Lasius neglectos turcicus(Creaf)

 

 

 

Karıncaların elektrik tesisatına olan merakı(Creaf)

 

Brezilya’da bulunan yer altı karınca şehri(www.emlaklobisi.com 2012 - YouTube.htm)

 

 

 

Meşe ağaçlarında istilacı karıncalar

 

 

 İstilacı Karıncaların Avrupa ve Türkiye’deki yayılışları(Creaf)  

Bu yazı toplam 1961 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 1989 Bolu Gündem Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : (0.374) 217 66 66 | Faks : (0.374) 218 21 21 | Haber Yazılımı: CM Bilişim