• BIST 90.122
  • Altın 145,975
  • Dolar 3,6213
  • Euro 3,9326
  • Bolu -2 °C
  • İstanbul 11 °C
  • Ankara 3 °C

CUMHURİYET’İN İLK YÜZYILI

Kemal Alemdar

Tarihçi İlber ORTAYLI hocanın, Gazeteci İsmail KÜÇÜKKAYA ile birlikte , SORU-CEVAP şeklinde hazırladıkları  harika bir kitapla birlikte olacağız bu hafta. Bu kitaba dair bir yazı hazırlığında olduğumu “ REYHANLI ACISI “ başlıklı yazımda belirtmiştim. Bu haftayı bu güzel kitaba ayırdım.  Kitabın tam adı şöyle: 1923 – 2023 CUMHURİYET’İN İLK YÜZYILI, Timaş Yayınları. İSTANBUL Ekim.2012

Kitabın arka sayfasındaki tanıtım yazısının son cümlesi şöyle: ” Cumhuriyet’in İlk Yüzyılı, 1923 ten günümüze, günümüzden 2023’ e uzanan, bir geçmiş ve gelecek muhasebesi…”

Bu tanımlama çok  hoş ve güzel…Ancak bu muhasebenin İlber hocamız gibi bir tarihçimiz tarafından nasıl yapıldığını merak etmez misiniz.!?  Biliyorum, elbette merak edersiniz. Bende bu nedenle kitabı okurken altını çizdiğim notları sizlerle paylaşacağım. Bu notlardan seçmeleri yaparken, günümüz de söylenen ve siyasi atışmalara konu olanlara dair kısımları özellikle seçtim. Tarafsızlığı ve bilgi birikimi ile günümüzün EN SEÇKİN TARİH PROFOSÖRÜ olan İLBER ORTAYLI’ nın bu görüşleri kanımca, taraflı / tarafsız herkese ders verecek nitelikte değerlendirmelerdir. Ben böyle düşünüyorum. Elbette takdir sizlerin ama, kitabı alıp iyi bir okumadan karar vermenizi de saymam bilesiniz…

Kitap 7 bölümden oluşuyor, bu bölüm başlıklarını bilmek kitap hakkında epey bir aydınlatıcı olur inancındayım. Bu bölüm başlıkları sırasıyla şöyle; 1.BÖLÜM: 1923’ e GİDEN YOL, 2.BÖLÜM: MUSTAFA KEMAL ATATÜRK, 3. BÖLÜM: İSMET İNÖNÜ DEVRİ, 4. BÖLÜM: ADNAN MENDERES DEVRİ, 5. BÖLÜM: KARIŞIKLIKLAR DEVRİ (60 lar’dan 80 lere), 6. BÖLÜM: ÖZAL’DAN ERDOĞAN’A, 7. BÖLÜM: 2023’E DOĞRU / YÜZÜNCÜ YILINDA CUMHURİYET.

Evet, TARİHÇİ HOCAMIZ‘ın, altını çizdiğim yorumları ile sizleri baş başa bırakıyorum;

*Türk modeli..Bu modelin ne olduğuna gelince…Bir kere laik bir milliyetçilik, ikincisi  modernleşme. En başta zaruri olarak yapılmış, başkalarının tepkisini çekmiş. Halbuki öyle olmaması gerekiyordu. Zaman geçtikçe bunların doğru şeyler olduğu anlaşılıyor.

*Elbette Cumhuriyet’te Osmanlı da bizimdir ve Türklerin tarihidir. Yıkılan imparatorluğun ardından Cumhuriyet’i  kurarken tarihte ilk defa devletimizin adına ‘ TÜRKİYE ‘ dedik. O güne kadar Batılılar bizi öyle tanımlıyordu ama biz kendimize hiç’ TÜRKİYELİ’ dememiştik…

*Her şeye rağmen Birinci Cihan harbi’nde  biz bir vatan ve millet olduğumuzu ispat ettik. Tarihte çok az milletin böyle bir destan yazma kabiliyeti olmuştur.

* Kimse de 1924 yılında tarikatların çok parlak bir durumda olduğunu söyleyemez. Tarikatlar o dönemde, dejenere olmuş ve yıkılmayı, değiştirilmeyi hak etmiş bir vaziyetteydiler.

* Birinci Cihan Harbi’yle devam eden uzun harpler insanları eritmiş. Biz sadece eriyen entelektüel sınıfı görüyoruz. Halbuki o arada en iyi demirci ve nalbant, zanaatçı ve çiftçi gitmiş. Böyle bir nüfus zayiatı ile başlıyoruz. En önemli unsur nüfus, işgücüdür. Bu gün aklımıza gelmeyen hastalıklar var. Sıtma, verem ve kronikleşmiş frengi var. CUMHURİYET bunların hepsini halletmek zorunda kaldı… Sağlık ordusu bunları çözdü. Veremle savaşa başladı. Bu çok önemlidir.

* Latin harfleri sadece Türkçe’nin İMLASINA ve SES UYUMUNA UYGUN OLDUĞU İÇİN benimsendi, yoksa bazılarının ifade ettiği gibi BİR MEDENİYET DEĞİŞİMİ ve SAVAŞI değildir.

* Maalesef iki vaka var ki Cumhuriyeti çok sarsmıştır; DÜNYA İKTİSADİ BUHRANI. Kapitalizm tarihinde görülmeyen, beklenen ama vakti tespit edilemeyen bir krizdi… Demek ki dünya iktisadi buhranı nedeniyle yapamadığımız işler var… Üstüne patlayan 2.Cihan Harbi Türkiye’yi mahvetti… ( Özetle, Cumhuriyetin ilk yıllarında ).DÜNYANIN ŞARTLARI KÖTÜYD܅

* İsmet Paşa’nın evi MÜSLÜMAN EVİYDİ. Bunu herkes bilir. Orada Ramazan’da oruç tutulur, kurban kesilir, gereken her şey yapılır. Tabii bağıra bağıra ilan edilmez. Bunlar mümin adamlar. Türkiye Cumhuriyetinde kalkıp da bana kimse, Fransız ihtilali’nin terör devrini, Robespierre devrini veya Stalin Rusyası’nın ateist politikalarını çizmeye kalkmasın; gerçek olmaz, kimse de buna inanmaz… Bu Cumhuriyet’te Müslümanlık var. Kimse Müslümanlığa karşı değil…

*  Yassıada’da maalesef hukukçuların iki şey bilmediği açıkça görülmüştür. Öncelikle bazı hususlarda hukuku açıkça ihlal ettiler. Ama daha da kötüsü, mahkeme üslubunu ihlal ettiler… Bizim hukukçularımız üslup bilmiyor; halen de öncelikle ilkokul öğretmeni veya Avusturya’daki veya Fransız taşrasındaki köy papazı gibiler. Sanık haşlıyorlar. Daha beteri sanıklara kin tutanlar var.

* Bugünlerin Türkiye’sinin 1930’ ların “ DEMİRAĞLAR “ ören Türkiye’sini geçmek için, Ankara-İstanbul, İstanbul- İzmir, İzmir-Ankara, Ankara-Adana-Gaziantep hattını ve de Ankara-Samsun ve Ankara-Kayseri hızlı tren hattını tamamlamış olması gerek. O zaman belki geçmişe laf edebiliriz.

* Türkiye’nin tek ciddi sorunu, ETNİK sorundur. Eskiden böyle bir mesele söz konusu değildi. İslamize bir cemiyetti… Şimdi 30 yıldır ilk defa bir çatışma çıkıyor.Bunu nasıl halledeceğiz? Bu çok mühim. Halletme yolları bir yana, bazen gerçeğin bile doğrusunu söylemeye çekiniyoruz. Kusur ve noksan bir tarafa ait değil. Sürekli “ Faşist Türkler”den bahsederek problemin çözümüne yaklaşılmaz…

* Federasyon fantezidir. Türkiye’de fedaratif sistem olmaz. Her şeyden önce bunun ekonomik maliyetini kim karşılayacak? Belli ki kendileri karşılayamaz. Biz Doğu’dan vergi almıyor, her zaman daha fazla yatırım yapıyoruz… Nihayetinde, üniter sistemi benimseyen benimser, benimsemeyene denecek bir şey yok.

* Öyle birinci, ikinci, üçüncü cumhuriyet olmaz.Fransa’da  bir ve üç  cumhuriyet arasında monarşiler vardır…. Bu numaralanan cumhuriyetler önemli olaylar silsilesine tekabül eder. Türkiye’de öyle bir şey yok. Türkiye’nin olayı “ BİRİNCİ CUMHURİYET” le bitmiştir.

* İslam dünyasının ilk cumhuriyeti kronolojik olarak AZARBAYCAN’ dır… Biz ikinci  oluyoruz. Ama gerçek Cumhuriyet biziz. Ve İslam dünyasının en önemli cumhuriyetidir. En sağlam müessesedir. Cumhuriyetin kurumları onun teminatıdır.

Evet efendim, 330 sayfalık bir kitap. Ederi 18.50 TL. Bana göre bir başucu ya da kimilerinin dediği gibi el altı kitabı. Baştada ve her zaman da söylediğim gibi; herkesin yorumuna saygı duymak en başta gelen ilkemizdir. Ama bu kitapta ÖZELLİKLE vede ÖZELLİKLE Cumhuriyet’in kuruluş  yıllarındaki DÜNYA EKONOMİK  krizi ve akabinde gelen 2. CİHAN HARBİ’nin ülkemiz için nasıl olumsuzluklar doğurduğunu anlatan satırlar tekrar tekrar okunmalı. YOKSULLUĞUN ve YOKLUĞUN ortasından nasıl bir cumhuriyet yaratıldığının tarihini anlatan bu kitabı okumanızı öneririm efendim…

İyiliklerle dolu bir hafta dileklerimle.

Okumanız ve kitabınız bol olsun.

 

Bu yazı toplam 1189 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 1989 Bolu Gündem Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : (0.374) 217 66 66 | Faks : (0.374) 218 21 21 | Haber Yazılımı: CM Bilişim