eryaman escort , ankara escort bayan, escort ankara, bursa escort - ankara escort
  • BIST 106.991
  • Altın 152,004
  • Dolar 3,6781
  • Euro 4,3218
  • Bolu 17 °C
  • İstanbul 20 °C
  • Ankara 17 °C

DEPREM BİLİNCİ…

Suat Tosun

 

Ansızın oluşan doğa olaylarından deprem, 1999 yılı 17 Ağustosta İzmit-Gölcük’ü vurmuştu. Bolu’da bizler, 32 yıl aradan sonra (1967) adeta bir şoka girdik. Dört ay sonra ise,  iyice gerildik ve yeni geçici mekânlara taşındık.

15 yıl aradan sonra; acıları tazelemek ve bilgi edinme refleksimizi çalıştırarak tümüyle tevekküle sığınmadan temkinli ve tedbirli olmayı düşünmek ise çok önemli.

 

Geçen hafta tekrar göz gezdirdiğim iki kitap depremle ilgili bilgiler içermekteydi. Birincisi ünü yurt dışına taşan jeoluğumuz Prof.Dr. Sayın Celal ŞENGÖR’ün “99 Sayfa da İstanbul Depremi “(2006) kitabı; ikincisi ise, Roma’nın yetiştirdiği en önemli düşünür ve yazarlardan Lucius Anneus SENECA (M.S. 3-65)‘nın “Doğa Araştırmaları “ kitabının (2014 yılında ilk defa Latinceden Türkçeye çevrilmiştir.)  deprem bölümleri olmuştur.

 

Önce yakın tarihimizle ilgili olandan, daha sonra iki bin yılından öncesinden hayli enterasan gelen bilgilerden özetler taşıyacağım.

 

Sayın Celal ŞENGÖR’e göre depremin tanımı ;” Deprem, kayaçların yani büyük kaya kütlelerinin elastik yamulma sonucunda kırılmasıdır. Kırılma cerayan ettikten sonra kırılmanın her iki tarafında bükülen kayalar eski hallerine dönerler. Bu dönme süreci bir kaç saniye, en çok bir kaç dakika içersinde olur. Bu dönüş büyük bir titreşim meydana getirir. Bu titreşimin yarattığı dalgalar, depremi oluşturur.”

Kıtaların çarpışması Türkiye’de güzel bir olay yaratıyor.15 milyon yıl öncesi, Arabistan gelip çarpıyor bize. Çarpıpta dalamadığı için Doğu Anadolu platolarını oluşturuyor. Doğu Anadolu platosunun yaratmış olduğu potansiyel ise Anadolu’yu batıya doğru iteliyor. Oluşan baskı sonucunda, Anadolu  “pıt “ diye batıya kaçıyor. Nasıl kaçıyor? İki tane büyük kaçma hattı boyunca kaçıyor. Bu kaçma hatlarından bir tanesi Güneydoğu’ya doğru uzanıyor, diğeri ise Kuzey Anadolu’ya( KAF). Örneğin 100 km.lik fay boyunca bir yırtılmayı düşünelim. Bunun 10 km’lik bir derinliği vardır.10 km’de yandan çevresini eklersek 10.000 km.3, birkaç saniye içinde hareket edecek böyle muazzam bir kitleden bunun ortaya çıkaracağı enerjiden söz ediyoruz (binlerce atom bombasının oluşturduğu enerjiye eşdeğer).

Fay denilince ne anlamak gerekiyor?

-Fay, jeolojide üzerinde kendisine paralel hareket gelmiş kırıklara denir. Üzerinde kendisine dik olarak bir hareket meydana gelirse açılıyor. Biz buna fay değil “açılma çatlağı” diyoruz. Fayın fay olabilmesi için üzerinde kendisine paralel hareket olmalıdır.

Kuzey Anadolu Fayı (KAF)nın sınırladığı Anadolu bloku, Avrasya’ya nazaran yılda 2,5 cm.batıya kayıyor. Bu hareket sürekli bir harekettir.Yani yüzyıllardır bu sürer,gider.Bizim şu anda Marmara’daki fay boyunca sürekliliğini yitirdi.Korkutucu olan birdenbire gelecek harekettir.Zira 250 yılın toplamını birden yapacaktır.Bir deprem döngüsü doğuda başlıyor,pıt ,pıt batıya doğru geliyor.İstanbul Depremi geliyorum diyor.Şimdilik direniyor Marmara’daki kırık.Üstelik bunun  üzerinde zaten ta 1766 ‘dan beri  biriken bir hareket var.İzmit Depreminde domino taşlarının devrilmesi gibi birdenbire bir yükleme oluştu.Bu daha ne kadar direnebilir? Bunları öğrenmek için geçmişe bakıyoruz. Kayıtlara göre, 250-300 yıla gidiyor. En kötü ihtimalle bir seferde kırılır. İzmit’ten Tekirdağ’a kadar 164 km. mesafe. Genişlik 10 km. hesaplamalarla 7,6 ‘lık bir deprem en büyük ihtimaldir.

 

2000 YIL ÖNCESİ DEPREM BİLGİLERİ

 

SENECA’nın kitabından 2014 yılında Latinceden Türkçeye çeviride;

-Yer sarsıntısının nedeninin su olduğu tezi, birkaç filozof tarafından farklı yolla dile getirilmiştir. Thales ‘in savunduğu suyun sorumlu olduğu tezi; yeryüzü su tarafından taşınsaydı ve bazen sarsılsaydı, her daim hareket halinde olurdu. Ve yeryüzünün bir kısmı değil, tamamı sallanırdı eleştirileriyle çürütülmüştür.

-Kimisi de ateşi depreme neden olarak gösteriyordu. Ateş, kendisine direnen her şeyi parçalarına ayırır.

-Anaksimenes;  toprağın kendisinin sarsıntılara neden oluşturduğunu söyler. Buna göre, toprağın bazı kısımları, suyla veya ateşle çözününce ya da ateşle tüketilince ya da güçlü bir esintiyle parçalanınca çöker.

-Yine, kimisi sarsıntıyı ateşle ilişkilendiriyor ancak yoğun bir sıcak aşırı dumanlara da sebep olur.

-SENECA; kendisinin ve ARİSTOTHALES’in depremlerin rüzgârdan meydana geldiğini belirtir. Rüzgârın toprağa çeşitli kanallardan baskısı geri dönüş imkânı bırakmayınca, hareketli hava ileri geri salınarak kendisini patlatır ve toprağı zayıflatır.

 

DEPREM KORKUSU

 

SENECA; yorumlarında” deprem korkusunun yersizliğini” , STOA felsefesine göre eleştirmekte, hatta bu korkuya karşı tesellilerini aşağıdaki bazı cümlelerde ifade etmektedir: Biz yakalanması zor yaşamımızın ucunu tutmağa çalışmakla ve artık kaybettiğimiz yılları kendimizde saymakla yanılıyoruz. Bunu zihnimizden tümüyle atalım. Şunu kendimize sürekli tekrarlayalım. Ölüme yazgılıyız. Ne zaman? Seninki ne zaman? Ölümlülerin görevi ve ödediği bedel, dahası tüm kötülüklerin çaresidir. Şimdi ondan korkan bir gün onu arzular. Unut her şeyi Lucius SENECA! Zihnini sadece bir şey üzerinde, ölümün adından korkmamaya yoğunlaştır! Uzun süre düşündükten sonra ölüm, sanki pek bildik biri gibi oluverir, zamanı gelince gidip onunla buluşabilirsin bile.

 

SENECA’nın yaklaşık iki bin yıl öncesinden deprem ve ölüm korkusuna karşı tesellileri,  ne kadar net ve cesaret verici sözler…

Aramızdan ayrılmış deprem felaketzedelerine Allahtan rahmet diliyorum.

 

Sağlık ve esenlik dolu günler sizlerin olsun.

 

 

 

Bu yazı toplam 2074 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 1989 Bolu Gündem Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : (0.374) 217 66 66 | Faks : (0.374) 218 21 21 | Haber Yazılımı: CM Bilişim