• BIST 108.392
  • Altın 143,135
  • Dolar 3,5328
  • Euro 4,1224
  • Bolu 23 °C
  • İstanbul 24 °C
  • Ankara 28 °C

Edepli olmak

Mustafa Namdar

Edep: Toplum töresine uygun davranma. Büyüğe hürmet, küçüğe haddini bilmek demektir.

Haya: Utanma duygusu. Utanç.

Ar: Utanma duygusu.

Damarı çatlamış: Utanç duyulan davranışları sıkılmadan yapan.

Utanç: Onursuz sayılacak veya gülünç olacak bir duruma düşmekten üzüntü duymak.

Bunlar halkın benimseyip söylediği davranışlarımıza yönelik sözcüklerden bazılarının lügat anlamları.

Toplum içinde sevgiyi, saygıyı öne çıkarmak. Huzuru, barışı sağlamak. Hak ve hukuka uymak. Küçüğü, büyüğü saymak, sevmek. Kültürel değerleri korumak. Vatan, Millet, Bayrak kavramlarına sahip çıkmak düşüncesiyle, toplumların düzeni için konmuş kurallar vardır. Bunların bir bölümü aykırı davranışlarda edep, haya, ar, utanma duygularıyla bireyler tarafından kabahat işlemek, ayıp etmekle kınanır. Bir bölümü de yapılan davranışın karşısında var olan hukuk kurallarıyla cezalandırılır.

Birinde toplum geleneklerine uygun olmayan davranışların sonucu oluşan baskı karşısında ezilir, üzülür, utanırsınız. Olumsuz davranış sonucu ayıp etmiş olmakla suçlanır, kabahat işlemiş olmakla toplum tarafından kınanırsınız. Vicdanınız rahat olmaz, ezik olursunuz, başınız dik durmaz, güveninizi kaybedersiniz.

Diğerinde ise, işlediğiniz eyleme göre cezai işlem görür, bazı haklarınız kısıtlanır, özgürlüğünüz elinizden alınır. Ya da, örnek davranış sonucu ödüllendirilirsiniz...

Vali Yardımcımız Sn. Cemal Yıldızer, muhtarlarımıza verdiği “KAMU YÖNETİMİNDE ETİK İLKELER VE KURALLARI” adlı bilgilendirme toplantısında konuşmasına Konfüçyüz’ün şu sözleriyle başladı.

“İnsanları sadece ceza ile yönetirseniz, onlar bir daha yanlış yapmazlar; Ancak şeref ve utanma duygusuna da sahip olamazlar.

İnsanları erdemle ve etik kurallar ile idare ederseniz, o zaman onlar şeref ve utanma duygularına sahip olurlar, hem de doğruyu ve iyiyi yapmaya çalışırlar.”

İster kamu, ister özel sektör yönetimi olsun amaç; insanların gereksinmelerine cevap vermek, ülkenin kaynaklarını da toplumun yararına kullanmaktır. Bunun için de yönetimlerde Dürüstlük-Saydamlık

Tarafsızlık-Hesap verebilirlik-Kamu yararını gözetmek gibi etik kuralların benimsenmiş olması gerek.

Vicdanla baş başa kalınan yalnızlıkta, insanların bulunmadığı yerlerde “Nasıl olsa beni gören yok” diye utanç duyulacak bir işi yapmaktan, içinizde bir üzüntü duymuyorsanız, toplum zararına olacak her tür davranışı kolayca yapabilirsiniz. Yapılan her eylemin sonucu “Empati” uygulamıyorsanız, bana yapılsa nasıl karşılardım sorusunu kendinize soramıyorsanız, birilerinin sizi gözetleyebileceğini umursamıyorsanız, etik kuralları bir kenara koyar, yasaları görmezden gelebilirsiniz.

Etik kuralları uygulayabilmek için göçebe yaşam anlayışından, kanun ve polis devleti olmaktan kurtulup “Hukuk devleti” ilkelerinin toplumda ve yönetimlerde oluşması lazım. Onun için de “Başkalarını düşünür olmak, sorumlu davranmak, herkese dil, din, renk ayırmaksızın saygılı olmak, iyi yurttaş olma görevini yerine getirmek gibi erdemlere sahip olmak gerek.”

Edepli olmak, etik olmak, insanı insan gibi görüp kendimize yapılmasını istemediğimiz davranışları başkalarına göstermemektir.

03.06.2009

Bu yazı toplam 596 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 1989 Bolu Gündem Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : (0.374) 217 66 66 | Faks : (0.374) 218 21 21 | Haber Yazılımı: CM Bilişim