• BIST 108.394
  • Altın 142,809
  • Dolar 3,5301
  • Euro 4,1252
  • Bolu 34 °C
  • İstanbul 31 °C
  • Ankara 36 °C

ENDEMİK BİTKİ PEYZAJI

Suat Tosun

Yerli  malı , yurdun malı ,her  Belediye bunu kullanmalı..!

Bartın Orman Fakültesinde Akademisyenler, 2010 yılında yaptıkları bir araştırmada;  Bartın Kenti içerisinde peyzaj planlamasında saptanan 160 bitki çeşidinin 40 adedinin yani ancak dörtte birinin yerli türlerden,120 adedinin ise ithal yabancı türlerden kullanıldığını fark etmişlerdir.

Bolu İlinde benzer bir araştırmanın yapıldığını bilmiyorum, ama pek de durum bundan farklı değildir. Paraselsus (M.S.1530)’  veciz sözünde;   ”insan doğasını bilgisince sever” demekle ne kadar haklı.

Son yıllarda, birazda küresel ısınmadan kaynaklanan adaptasyon güçlükleri nedeniyle yerli ve endemik bitki türlerini kent peyzajı planlamasında ön plana çıkarma işlemi, Dünyanın pek çok ülkesinde revaçta.

KENT PEYZAJ PLANLAMASI NİÇİN ÖNEMLİ?

Çünkü; kentsel alanlar yerküremizin yalnızca %2 oranında yer kaplamasına karşın ,% 78 oranında küresel ısınmada etkin role sahip sera gazı üretmekteler (Briant,2006).Bu açıdan, toplumun fizyolojik ve psikolojik sağlığı ile ekolojik denge kurularak havadaki CO2’ in yeşil alanlarda organik maddeye dönüştürülmesi ile bitkiler bu emilimi sağlamaktadır.

Endemik bitki nedir? 

Bu soruya en kısa ve basit yanıt olarak: belirli ve sınırlı bir alanda doğal yetişen bitkilerdir, diyebiliriz.

Bu kelime, Yunanca’da “ yerli “anlamına gelen “endemicus”dan oluşmuştur.

Ülkemiz sayıları yaklaşık 10.000 olan bitki türleriyle bu konuda tam bir cennet. Hele bunlardan 3000’den fazlasının endemik olduğunu düşünürsek. Bolu’da  toplam  endemik bitki  türü sayısı, 2009 Yılı itibariyle185 adettir  (Doç.Dr.Nursel Ekinci ).

Tüm Avrupa’da toplam bitki türü 12 bin iken ülkemizde 10 bin tür yer alır( İtalya’da 5600, İspanya’da 5000,Almanya’da 2500,Fransa’da 4500; Yunanistan’da 5000 tür sayısı).

Botanik araştırıcılarınca geçmiş yıllarda Bolu ve Çevresi florası ormanları, gölleri ve göletleri çevresi yeterince araştırılmıştır (en son Sülüklügölü ve Seben –Taşlıyayla  Göleti de araştırılmıştır).Hatta iki yıl önceki  köşe yazılarımda (Bolu Deyince 1-2)  bazı - boluensis, abantensis v.d. saptamaları dile getirmiştim.

Peyzaj planlamalarında doğal yerli flora elemanlarından kent halkının haberdar olması bir yana, iç içe yaşaması için bu türlerin Belediye ve Orman fidanlıklarında, hatta sayısı az da olsa Özel fidanlıklarda üretilmesi gerekmektedir.

Belediye Park ve Bahçeler Müdürlüğünün, Karacasu yakınında yeni taşındığı mekanda; güçlü ıslah çalışmalarına ve sonuçlarını görmek için sabır ve azim gerektiren ortak çalışmalara girişmesi takdire şayandır.

Kent peyzajında kendini gösterebilecek boylu yerli fidanların üretimi safhası 7-8 yıla uzayabilmektedir. Yalova, İstanbul ve Kocaeli’nden temini ise yüksek fiatlara ulaşmaktadır. Bunun için Belediye Fidanlığı stratejisini yerel türlere yönlendirerek, uygulamalarda gecikmeli olsa da ucuz ve ekonomik uygun orijinli türlerle doğru yolu benimsemişlerdir.

Belediye Başkanımız Sayın Alaaddin Yılmaz; 2004 ‘lü yıllarda; D-100 karayolunun orta refüj ağaçlamalarına zorlu ve kısıtlı imkanlarla başlarken, Ormancılık Araştırma Enstitüsü, Ağaçlandırma Müdürlükleri ile proje ve fikir teatilerinde bulunmuş,  şimdiki başarılı sayılabilecek haline, en az 10 yılda kavuşturulmasını sağlamıştır. Yine kendilerine 2011 yılında Belediye Fidanlığının 3 dönümlük kısmını Türk Fındığı (Corylus colurna)  Materyal Temin Bahçesi kurmak için talep ettiğimizde, hiç zorluk göstermeden kabul ederek protokol yapmıştır. Böylelikle Batıkaradeniz Bölgesi ormanlarında sayısı oldukça azalmış Türk Fındığının neslini sürdürülmesi için, Bolu-Merkezde Merkeşler, Belkaraağaç, Muratlar; Seben-Korucuk, Kastamonu-Pınarbaşı, Çorum-Oğuzlar gibi orijinlerinden alınan aşı kalemleri aşılanmak suretiyle çoğaltılıp bu bahçeye ve Orman Fidanlığına dikilmiştir. Aşılı fidanların bir kaç yıl içinde gelişimleri izlenip, aşı kalemi üretimi bu bahçeden yapılarak, Türkiye’de ilk defa Türk Fındığının aşılı fidanları halka satış için üretilebilecek ve aşılı cevize benzer aşamalar yakalanacaktır.

Gelelim, bu ıslah projelerinin önemli bir devamı olan bir çalışmaya.  A.İ.B.Ü.’de Biyoloji Bölümü Akademisyenlerinden Sayın Prof. Dr. Tekin Babaç, Sayın Doç. Dr. İsmail Eker ve Ark.”Endemik Bitkiler Gen projesi”ni 2015 yılında Belediye Başkanlığı ile protokol yaparak aynı fidanlıkta başlattılar.

Bu ve bunun gibi daha birçok proje(endemik ağaç türlerinden Ebeçamları gibi) bu çalışmalar ilaveler halinde sürdürülmelidir.  Sabır gerektiren bu uğraşlar için başta Bolu Belediyesine pek çok teşekkürler.

Büyüksu  Restorasyon Projesi adıyla  tanıtılan çalışmalar,  hedef ve amaçları (Park ve rekreasyon,sportif faaliyetler,termal turizm )itibariyle güzel ve heyacan verici.

Park ve rekreasyon deyince, bünyesinde dayanılmaz cazibesiyle mangal kültürü “sorunu da taşımakta.

Sayın Bakanımızın çok haklı ve esasen korunan alan politikasının vazgeçilmez kırmızı çizgisi olan- mangalı yasaklamak - kararlarından sonra; estetik ve cazibeli mekan alternatifini tasarlamakta, Ormancılar ve Belediye’ye çok önemli görev düşüyor.

Kanal tarzı oluşturulacak gölet çevresinde, Bolu’muzun saygıdeğer markalı beyaz et üreticilerinin sponsorluğunda oluşturulacak “Halk Tipi Kır Restaurantında market fiatında barbekü kültürüne dönüşüm “   hedefi; mangal severlerin ormanda sakıncalı eylem ve çevre zararlarına engel olmaz mı? diye düşünceler aklımdan ve gönlümden geçiyor. Örneğini 1997 yılında F.B.li Alex’in vatanı Brezilya-Curitiba’da’da tropikal orman milli parkında gördüm.

Bu projede Bolu’ya uzun yıllar Valilik binasının bahçesinde adapte olmuş, bu günlerde pespembe zarif çiçeklerini sergileyen, Anıt Parkta ve ve kentin bazı caddelerinde yer alan ve henüz taçlarını geliştirmemiş Japon Kirazları (Sakuralar)   arasında dolaşmak zevki verici. Yazıma ters düşecek ama Dünyanın seçkin estetik türlerinin peyzaj zenginliğini de Bolu’da hissedebilmek adına bir denge de kurulmalıdır. Nitekim; Seben- Taşlıyayla Göleti ve Göynük Sünnet Gölü çevresi içinde Sakuralar, yerli -yabani kirazlar, akçaağaçlar,  Üvezler, Titrek Kavaklar doğayı taklit eden bir restorasyon olmaz mı?

Büyüksu Projesinin kullanılacak yeşil elemanları, bir peyzaj projesi yarışmasıyla saptanmalı, dört mevsim Bolu ovasında da yaşatılmalı hayalindeyim ve umutluyum.   Saygılarımla.

untitled-2-011.jpg

Bu yazı toplam 2566 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 1989 Bolu Gündem Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : (0.374) 217 66 66 | Faks : (0.374) 218 21 21 | Haber Yazılımı: CM Bilişim