• BIST 1.124
  • Altın 458,727
  • Dolar 7,6460
  • Euro 8,8844
  • Bolu 20 °C
  • İstanbul 27 °C
  • Ankara 19 °C

GDO OLMADI ..! CRISPR’ DEN BUYRUN ..!

Suat Tosun

    Artan dünya nüfusunu  beslemek, açlığa  çözüm aramak  için  gıda üretimini artırmak, kaçınılmaz   bir öneme sahiptir.   Bu  amansız  yarışta  , gelenekselleşmiş bitki ıslah  teknikleriyle ürün verimini  çoğaltmak çok gerilerde seyretmektedir.Yeni bir ekonomik çeşidin bulunması ise yıllarca sürebilmektedir. Öteyandan  “Genetiği   Değiştirilmiş  Organizma “ (GDO)  bitki teknolojileri kullanılarak ,hızlıca  yeni  bitki çeşitleri elde edilmekte, ancak bunların  benimsenmesi  hayli tartışmalara yol açmaktadır.ABD eski başkanı Bush; GDO teknolojisinin  dünyanın açlık sorununa çözüm olacağını savun- muştur.Örneğin GDO’lu  mısırda  ; bir bakteriden alınan genin laboratuar ortamında insan eliyle naklinden oluşan verimli bir çeşit elde olunmuştur. GDO’ lar allerjen maddelerin azaltılması ,yiyeceklerin besin içeriğini zenginleştirilmesi, meyvelerin depolanma ve raf ömürlerinin uzatılması v.s. yararlar sağlayabilmektedir.

Ancak ,bir çok GDO’ lu tohumun hasat sonrası  tekrar kullanılmadığı belirtilmektedir.Bazı büyük firmalar ,tekrar yeniden tohum alınmak istendiğinde üreticilerden patent sahibi firmaya ücret ödenmesini zorunlu hale dönüştürmüşlerdir. Hem  AB ülkeleri ve hem  ülkemizde GDO ‘lu ürünlere karşı kesinlikle olumsuz bir bakış açısı bulunmaktadır .Genetik Mühendisliğinin hızını kesmeyen  araştırma çalışmaları, özellikle  son 4-5 yılda yeni yöntemlerle  gündeme gelmektedir. ZEN,  TALEN  ve  CRISPR  spesifik nükleazlar,  tıp, moleküler biyoloji  ve bitki ıslahında ,  yeni nesil genom düzenleme araçlarıdır.Bu tekniklerin kullanımı sonucunda  hedef genler  mutasyona uğratılarak  ya da genomdan kesilerek susturulabilmekte, ayrıca genlerde istenilen nükleotidlerin değiştirilmesi  mümkün olabilmektedir.Yapılan genom düzenlemeleri  halen kullanılan  metodlara  oranla daha hızlı ,daha kolay,etkin ve ucuzdur (M.Aydın Akbudak ve Kübra Kontbay 2017).  Örneğin ,ZFN  sistemi kullanılarak tütün ,mısır ve soya fasulyesinde ve bir çok bitkide etkili ve sonraki jenerasyonlara aktarılabilen mutagenez yapılmıştır ( Kuman  ve Ark.2015).  Daha sonra TALEN sisteminde,patates üzerinde araştırmalar yapılmıştır.

Soğuk depoda bekletilen patateslerde oluşan şekerler indirgenmekte ve indirgenen şekerlerin serbest amino asitler ile reaksiyona girmesiyle kahverengi,tadı acı ve yüksek akrilamid(sinir sistemini etkileyen toksin) seviyesine sahip patatesler oluşturmaktadır .Bu hem sağlık ve hem ticari  açıdan arzu edilmeyen bir durumdur.İşte   Clarsen  veArk. (2016),TALEN sistemini kullanarak bu problemin önüne geçmeyi  başarmış,  şekeri indirgeyen proteini kodlayan Vınv genini yok ederek trangensiz patates hatları  oluşturmuşlardır.

 CRISPR sistemi  kullanılmaya başlamasıyla da, bitki teknolojisinde RNA aracılı nükleazlara  dayalı sistemle çığır açılmıştır.  ZEN ve TALEN  sistemlere  nazaran  CRISPR sisteminde , dizayn etme ve hazırlama daha kolay ve hızlı bir tekniğe sahiptir.

Öteyandan;  ZFN, TALEN ve CRISPR ile elde edilen bitkilerin GDO ‘lu sayılıp sayılmayacağı ,elde  olunmuş ticari varyetelerin doğaya salınımı ve tüketiminde GDO ‘lara uygulanan denetimlerin uygulanıp uygulanmayacağı tartışmalıdır.Bu sorun ; dünyadaki pek çok  genom  düzenleme kurulunun gündemini yoğun olarak işgal eden bir sorudur( M.A. Akbudak ve K.Kontbay ,2017) .  Bu yeni  nesil genom  düzenleme tekniklerinin  GDO ‘lu bitkilerden farkının anlaşılıp, herhangi bir endişeye    meydan  vermeyecek şekilde  tüketimlerinin  önünün açılacağı  düşüncesi  ümit vericidir  .Çok yakınlarda CRISPR ‘li ürünleri market ve pazarlarda  görürsek şaşırmayalım  diye bu yazıyı    sizlerle  paylaştım. Hoşçakalın.

 

 

Bu yazı toplam 1510 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Yorumlar
    Yazarın Diğer Yazıları
    Tüm Hakları Saklıdır © 1989 Bolu Gündem Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
    Tel : (0.374) 217 66 66 | Faks : (0.374) 215 05 52 | Haber Yazılımı: CM Bilişim