• BIST 105.380
  • Altın 270,975
  • Dolar 5,7403
  • Euro 6,3404
  • Bolu 8 °C
  • İstanbul 15 °C
  • Ankara 5 °C

İKLİM DEĞİŞİMİ ENGELİNE TAKILAN YAPRAK

Suat Tosun

Doğanın  en      harikulade   olaylarından   birisi .

Her  sonbahar,   yapraklı   ağaçların    yaprakları   toprağa    erişmeden   önce uyumlu (senkronize)   bir      zamanlamayla    parlak  bir  renk  cümbüşüne   bürünmektedir.

Bolu-Yedigöller, Abant,  Karadere de ,Sülüklügöl de olduğu gibi,kıymetli hazinemiz yapraklı karışık ormanlarda  yedi veya bir adet gölün dingin görüntüsü  bu ortamları cazip  kılarsa da,   ekim –kasım aylarında  ağaçların renk  senfonisini gözetlemek , kimleri mutlu etmemiştir ki.

 A.B.D.nin kuzeydoğusu ,Avrupa’da, Doğu Asya ve Güney Amerika,Yeni Zelanda’daki  bir kaç yerel bölgede-  yaprak  gözetleme- amaçlı sonbahar gösterilerini  izlemeye gelen ziyaretçiler   yüz milyonlarca dolar bırakmakta. New  Egland’da    -yaprak  gözetleme –adı verilen bir milyar dolarlık  endüstri olduğunu  ve milyonlarca   insanın şeker akçaağaçlarının karıştığı kırmızılı renk cümbüşünü seyre geldiklerini   bildirilmekte (Howard Neufeld,2014).

YAPRAKLAR NASIL SARARIP   KIZARIR ?

 Ağaç yaprakları daha kısa günlere ve daha düşük sıcaklılarla yanıt olarak sonbaharda renk değiştirir .Günler  kısaldıkça ağaçlar yapraklarından besinleri çekerek  kış stoklarını   hazırlarlar.Güneş ışınlarının sonbahara doğru azalmasıyla klorofillerin bozulması hızlanır.Daha az yeşil ışık yansıdıkça yapraklardaki diğer kimyasal renkler görünür hale gelir.

Yapraklardaki  kendine özgü bu bu  sonbahar orman renkleri    dört kimyasal sınıfın   bileşimi ile oluşur:  Klorofil, Karotenoidler,Ksantofiller ve Antosiyaninler.

Karotenoidler  turuncu olma eğilimindedir .Sarı renk veren  ksantofiller oksijenli karotenidlerdir.Doğu Kayını,huş,Amerikan lale ağacı karotenoid  ve ksantofil taşırlar.

Kızılcık ,kırmızı akçaağaç,kırmızı  meşe gibi bazı türler parlak kırmızı rengi veren pigmentler olan antosiyaninler yapmaya başlar.Yapraklarında klorofil parçalanırken yeşil renk kaybolur.

BU  ŞOVU VARKEN  YAKALA ..!

Aşırı sıcaklıklardan oluşan  kuraklıklar,şiddetli  yağmurlar sebebiyle seller,fırtına ve hortumların sıklaşmaya başladığı son yıllar da bir yeni iklim değişimi olayı daha ekleniyor.

ABD.Üniversitelerinden pek çok araştırıcı, iklim değişikliği --  yaprak gözetleme mevsimi ilişkilerini on yıldır uzaydaki uydu resimlerinden aldıkları gibi , geçmişe yönelik aile tatil fotoğraflarından da istifade ederek değerlendirmişlerdir .Aşırı sıcaklıklar,böcekler,mantarlar veya bakteri gibi zararlılar ormanın fiziki bileşimini değiştirebilir.Sonbahar    yaprakları görüntüsü,ormanın  kompozisyonu değiştikçe kalitesini de düşürecektir( yani şimdiki kırmızı ve sarı yapraklar …gelecekte kahverengi olacaktır. Barry Logan.2019).

Mualesef,bugün bizlerin gördüğü güz yaprakları ,torunlarımızın bu yüzyılın sonuna  doğru göreceklerinin aynısı olmayacağı gibi ,daha donuk renklerde oluşacağı sinyalini vermekte…

suat-tosun-foto.jpg

 

                                              

Bu yazı toplam 1075 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 1989 Bolu Gündem Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : (0.374) 217 66 66 | Faks : (0.374) 215 05 52 | Haber Yazılımı: CM Bilişim