• BIST 106.736
  • Altın 140,992
  • Dolar 3,5210
  • Euro 4,0955
  • Bolu 18 °C
  • İstanbul 25 °C
  • Ankara 22 °C

MOBBİNG!

N. Gürkan Yetkin

Mobbing, (Türkçe karşılığı: Zorbalık, yıldırma, bezdirme)(Latince'de; psikolojik şiddet, baskı, kuşatma, taciz, rahatsız etme veya sıkıntı vermek), özellikle hiyerarşik yapılanmış gruplarda ve kontrolün zayıf olduğu örgütlerde, gücü elinde bulunduran kişinin ya da grubun, diğerlerine psikolojik yollardan, uzun süreli sistematik baskı uygulamasıdır. Son dönemde sosyoloji ve hukuk başta olmak üzere çeşitli alanlarda disiplinler arası çalışılan bir konu haline gelmiştir.

   Mobbing sözcüğü önceleri çocukların birbiriyle olan zorbalık ilişkilerini tanımlamakta kullanılmıştır. İşyerlerinde de 1950-1960’lı yıllarda yapılan araştırmalar, Mobbing ‘in sadece çocuklar arasında yaşanmadığını ortaya koymuştur.

    Mobbing duygusal bir saldırıdır. Yaş, ırk, cinsiyet ayrımı gözetmeden, taciz, rahatsız etme ve kötü davranış yoluyla herhangi bir kişiye yönelen saldırganlıktır. Kişiyi iş yaşamından dışlamak amacıyla kasıtlı olarak yapılır. Kişinin saygısız ve zararlı bir davranışın hedefi olmasıyla başlar. İşveren ima ve alayla, karşısındakinin toplumsal itibarını düşürmeye yönelik saldırgan bir ortam yaratarak kişiyi işten ayrılmaya zorlar.

   Bir araştırmaya göre Mobbing, kâr amacı gütmeyen kuruluşlarda, okullarda ve sağlık sektöründe daha yaygındır. Yüksek işsizlik oranları ve dolayısıyla çalışanın değersiz görülmesi Mobbing ‘in artmasına neden olmaktadır. Sonuç olarak her işyerinde ve her türlü kuruluşta rastlanabilir. Organizasyon bozukluğunun daha fazla olduğu işyerlerinde, disiplin getirmek, verimliliği artırmak, refleksleri koşullandırma (askeri disiplin) öne sürülerek yapılmakta ve meşrulaştırılmaktadır.

    Psikolog Michael H. Harrison, Ph.D., yakın zamanda ABD’de 9.000 kamu çalışanı üzerinde yapılan araştırmada, kadın çalışanların % 42’sinin, erkek çalışanların ise % 15’inin son iki yılda zorbalığa uğradığını, bunun kayıp zaman ve verimlilik açısından 180 milyon dolara mal olduğunun hesaplandığını belirtiyor. Leymann İsveç’te intiharların % 15’inin Mobbing kaynaklı olduğunu söylüyor.

   Mobbinge uğrayanların genel özellikleri

   Mobbing genellikle ;

   -İşini çok iyi, hatta mükemmel yapan;

   -İlişkileri olumlu olan ve çevresindekilerce sevilen;

    -Çalışma ilkeleri ve değerleri sağlam, bunlardan ödün vermeyen;

    -Dürüst ve güvenilir, kuruluşa sadık;

   -Bağımsız ve yaratıcı;

   -Zorbanın yeteneklerinden üstün özelliklere sahip olan kişilere yöneliyor.

   Zorbalar ise, aşırı kontrolcü, korkak, nevrotik ve iktidar açlığı olan kişiler olarak tanımlanıyor. (Leymann)

   Mobbing uygulayan kişilerin ve kurbanların kişilik özellikleri ve işyeri koşulları Mobbing ‘in nedenlerini açıklıyor. Leyman bunları dört başlık altında topluyor:

   1-Kişileri grup kuralını kabul etmeye zorlamak

   2-Düşmanlıktan hoşlanmak

   3-Can sıkıntısı içinde zevk arayışı

   4-Önyargıları pekiştirmek

   Ek olarak Mobbing uygulayanın kötü kişiliği ve patron olarak bunu hak olarak görmesi, şişirilmiş benmerkezcilik, narsist kişilik, çocukluk travmaları da sayılabilir.

   Bodsky Taciz edilmiş çalışan adlı kitabında, “taciz ya da rahatsız etme, insanların kendilerini ayrı tutma ve ayrıcalıklarını koruma için kurulu bir işleyişin olmadığı zaman başvurdukları bir yoldur” şeklinde tanımlamaktadır.

Mobbing davranış

  1-Kendini göstermeyi ve iletişim oluşumunu etkilemek: Sözünüz kesilir, yaptığınız iş sürekli eleştirilir, jest ve bakışlarla ilişki kesilir, yazılı ve telefonda tehditler vs.

  2-Sosyal ilişkilere saldırı: Kimse sizinle konuşmaz, diğerlerinden ayrılmış bir işyeri verilir, çalışanların sizinle ilişkiye geçmeleri yasaklanır, orada değilmişsiniz gibi davranılır.

   3-İtibarınıza saldırı: Arkanızdan kötü konuşulur, asılsız söylentiler çıkarılır, kararlarınız sürekli sorgulanır, özgüveninizi olumsuz etkileyen bir iş yapmaya zorlanırsınız.

   4-Kişinin yaşam kalitesi ve mesleki durumuna saldırı: Hiçbir özel göreviniz yoktur, sürdürmeniz için anlamsız ve sahip olduğunuzdan daha az nitelik gerektiren işler verilir, işiniz sürekli değiştirilir, özgüveninizi etkileyecek şekilde işler verilir.

   5-Kişinin sağlığına doğrudan saldırı: Fiziksel olarak ağır işler yapmaya zorlanırsınız, fiziksel şiddet tehditleri yapılır, doğrudan cinsel taciz ve fiziksel zarar görürsünüz.

   Mobbing, işin akışına ya da bir davranışa ilişkin bir anlaşmazlıkla başlar. Daha sonra zorbanın saldırgan eylemleriyle devam eder, saldırganlığa zorbanın dışında yönetim veya iş arkadaşları da katılabilir. Bir sonraki aşamada kurban, sorunun kaynağı, problemli ya da akıl hastası olarak damgalanır. Süreç, işe son verilmesi ya da kişinin ayrılması ile tamamlanır. Bu sonuç, çoğunlukla Mobbing’in bitmesi anlamına gelmez, çünkü benzer bir iş kolunda çalışmak zorunda olan kişi kötü huylu, asi ya da işten anlamaz olarak damgalanarak referansları kirlenmiş olur.

   Çalışanların karşılaşabileceği olaylar

    1-Çalışanların şerefi, doğruluğu, güvenilirliği ve mesleki yeterliliğine saldırılar başlar. (Mesleki yeterlilik sorgulandığı zaman bu, o kişiye güvenilemeyeceği anlamına da gelir. Eğer kişiye güvenilmiyorsa yaptığı iş de değersizdir, kendisi de..)

   2-Olumsuz, küçük düşürücü, yıldırıcı, taciz edici, kontrol edici iletişim kurulur. (Verilen süre içinde başarılması zor görevler vermek, izole edilmek, bilginin saklanması, kuralların tutarsız gösterilir, görmezden gelinir, yetkileri azaltılır.)

   3-Bir veya birkaç kişi tarafından yapılması. (Bu duruma bazen yöneticiler ve çalışanlar da katılır.)

   4-Sürekli, çoklu ve sistemli bir biçimde zaman içinde yapılması. (Mobbing ‘in sıklığı ve süresi zararı büyütür.)

   5-Hatalı olanın kurbanmış gibi gösterilmesi. (Aniden yetersizmiş gibi gösterilen kişiyle ilgili, önceden şikayet konusu olmayan bazı hatalar sorun yaratmaya başlar.)

   6-Kurbanın itibarını kaybetmeye, kafasını karıştırmaya, yıldırmaya, yalıtmaya yönelik olması ve teslim olmaya zorlaması. (Utandırma eylemleri yapılır.)

   7-Kişiyi dışlama niyetiyle yapılması.

   8-İşyerinden ayrılmayı kurbanın tercihiymiş gibi göstermek.

   9-Örgüt yönetimi tarafından hoş görülmesi, kışkırtılması, teşvik edilmesi. (Çare aramak için başvurulan merciler kişiyi reddeder.) yönetimin desteklemesi

   Kurbanın üzerindeki etkileri

   Mobbing insanın mesleki bütünlük ve benlik duygusunu zedeler, kişinin kendine yönelik kuşkusunu artırır, paranoyaya ve kafa karışıklığına neden olur, kurban kendine güven duygusunu yitirir, kendisini yalıtabilir, huzursuzluk, korku, utanç, öfke ve endişe duyguları yaşar. Mobbing, ağlama, uyku bozuklukları, depresyon, yüksek tansiyon, panik atak, kalp krizine kadar giden sağlık sorunları ve travma sonrası stres bozukluğu yaratabilir.

    Western Washington Üniversitesi profesörlerinden sosyal psikolog Gary Namie'ye göre, zorbalık kurbanlarının % 41’i bunalıma giriyor, kadınların % 31’i, erkeklerin % 21’i Travma Sonrası Stres Bozukluğu (PTSD) teşhisiyle bir kez daha işyerine dönemeyerek çalışamaz oluyor. Tam anlamıyla çalışanın kuruma ve topluma olan katkısı sıfırlanıyor.

   Engelleme yönetimleri

    Mobbing kurbanlarına, yeni bir iş araması, yardım alması, kendini yalıtmaması, özgüvenini geliştirmesi, olasılıkları hatırlaması, yaraları sarmaya çalışması, yasal işlem yapması ve sendikaya başvurması önerilmektedir.

   Mobbing’ in psikolojik bir saldırı olduğu düşünülürse psikolojik savunma yöntemleri geliştirmek büyük önem taşımaktadır. Böylece alınan yaranın derinleşmesi önlenebilir ve kişi, iş yaşamının dışına atılmaktan kendini kurtarabilir.

   Durdurulabilir ya da engellenebilir mi?

   Durdurmak ya da engellemekten önce sorunun varlığını anlamak gerekir. Konu, Türkiye’de ne yasal olarak tanımlanmış ne de bilinen bir olgu haline gelebilmiştir. Sınırlı sayıda insan kaynakları uzmanı ve sayılı psikologun dışında ne sendikalar ne de çalışma bakanlığı böyle bir sorunu gündemine almamıştır. Bu durumda sendikaya danışıldığında ya sorun anlaşılmayacak ya da işyerlerinin doğal bir süreci olarak görülecektir. Çünkü yaygın işsizlik ortamında başka birinin çalıştırılmak istenmesi mümkündür ve sırf bu nedenle bu tip davranışlar sergileniyor olabilir. Mobbing aslında sıkça karşılaşılan yıldırma kavramından çok uzak gibi görünmese de, yıldırma olgusu genel kabul görmüş ve engellenmesi için çalışılmayan bir konu olduğu için, hem olayın psikolojik boyutlarının hem de korunma ve önlemlerin öne çıkarılması açısından Mobbing kullanılmaktadır.

   Yapılması gerekenler

   -Zorbaya açıkça duruma itiraz ettiğinizi söyleyin, taciz edici söz ve davranışlarını durdurmasını isteyin. Yanınızda güvendiğiniz ve gerekirse tanıklık edebilecek bir iş arkadaşınız bulunsun.

   -Olayları, verilen anlamsız emirleri ve uygulamaları yazılı olarak kaydedin.

   -İlk fırsatta zorbayı yetkili birine rapor edin, eşitiniz ise üstünüze, üstünüz ise yönetim kurulu ve insan kaynaklarına durumu açıkça ve kanıtlarıyla bildirin.

   -Gerekiyorsa, tıbbi ve psikolojik yardım alın. Hem yardımcı olacaktır, hem de kanıt oluşturacaktır.

   -Şikayetiniz hakkında kuruluşunuz içinde ne yapıldığını araştırın.

   -İş arkadaşlarınızla durumunuzu paylaşın, onlar da aynı şekilde rahatsız olabilirler, grupça başvurmanız daha etkili olabilir.

   Bunlar Mobbing’ i bir bütün olarak durdurmuyorsa hukuksal başvuru için elinizde yeterince malzeme toplanmış olur. Suç olarak tanımlanması da uygulamaların azalmasında katkı sağlayacaktır. Hem Mobbing uygulayanların geri çekilmesini sağlayacak hem de kurbanların çaresiz kalmasını engelleyecektir.

   Türkiye'de Mobbing davaları açılmaya başlanmış olup, Şubat 2006'da Jeoloji Mühendisleri Odasına dava açan Tülin Yıldırım bu davayı Aralık 2006'da kazanarak ilk örneği oluşturmuştur. JMO tarafından Yargıtay'a itiraz edilen karar, mahkeme tarafından da Temmuz 2008'de onanması ardından hukuki olarak emsal dava olarak Mobbing davalarının önünü açmıştır.

   -Bu yazı Sayın Tülin Yıldırım'ın Mobbing davası boyunca oluşturmuş olduğu eğitim notlarının bir kopyasıdır. (kaynak:wikipedia.org)

   “Bu yazıda nereden çıktı?”diyen okurlarım için açıklama getirmek isterim.Bu gün tek başına, güçlü bir iktidarın yönetiminde üçüncü dönem geçirmekteyiz.

   Bursa Gemlik İlçe Kongresinde Sayın Bülent Arınç Bey’in konuşmalarını tüm kanallar haber programlarında yayınladılar.İzleyenlerin kanını donduracak cüretteki haykırışlar ,bu gün gelinen noktayı açıklamak için aslında yeterlidir.

   Bu gün vatandaşa hizmet vermek için var olan  tüm kurumlarda ,iktidardan güç alan idarecilerin ,özellikle 28 Şubat sıkıntısını içlerinde sindiremeyenlerin,sık sık başvurduğu bir vakadır Mobbing!

    Bu kurumlarda görev yapan bir çok personel ,Mobbing ile karşı karşıya olduklarının farkında oldukları halde ,çaresizlik içinde bu durumu kabullenmiş ,kaderci bir anlayış içersinde görev yapmaktadırlar.

    En çok Mobbing iddiaları maalesef Bolu Belediyesi’nde görev yapan personelden gelmektedir.Bir gün özel kalem müdürü,diğer gün personel müdürü,ardından veznelerde görevlendirme ve en son olarak nikah memurluğu!

   Özel idare, Mobbing konusunda daha hassas!Mobbing uygulamaya kalkan bir yöneticiye anında müdahale ederek sessiz sedasız bu sorunu çözdü.

   Mobbing hassas bir konu!

   Özellikle sağlık personeli meslek icabı bilgili olmalarından dolayı Mobbing konusunda çok daha duyarlı!Bu sebeple her türlü davranışı Mobbing kaygısı ve ön yargısı içersinde değerlendirmekte!Ancak işin tuhaf yanı ,sağlık kuruluşlarımızda Mobbing ile karşı karşıya olduklarını, dedikodunun ilersine götürememektedirler!

   Bu konuda yasal yollara başvuran bir personel haberi ile bu güne kadar karşılaşmadık!Ama dedikodulara bakarsak “vah!vah!”

   Mobbing hassas bir konu demiştik!Hassasiyeti de şu!

   Bir idareciye atılabilecek en kolay iftira!

   Hazırlıklı olun!

   Kimler kimlerin hakkında Mobbing iftirası içersine girecekler göreceğiz!

   Birileri ocağın altını çoktan yaktı!Yavaş yavaş bu bayat pilavı karıştırıyor!

   Bolumuzda hizmet veren değerli bürokratlar!

   Bir sabah ansızın mobil telefonla değil Mobbing iddiaları ile uyanabilirsiniz!

   Sakın şaşırmayın!

   Sevimsiz hayalet “casper “Bolumuzda dolaşıyor çünkü!

28.11.2011


Bu yazı toplam 1352 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 1989 Bolu Gündem Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : (0.374) 217 66 66 | Faks : (0.374) 218 21 21 | Haber Yazılımı: CM Bilişim