16 Kasım 2018
  • Bolu5°C
  • İstanbul9°C
  • Ankara8°C

GÖRÜLMEMİŞ TARİH KOKAN SERGİ

GÖRÜLMEMİŞ TARİH KOKAN SERGİ

22 Mart 2011 Salı 00:00

 

Dün Bolu Belediyesi Mehmet Yücetürk Sanat Merkezi’nde Bolu’nun En Eski Okulu olan İnkilap İlköğretim Okulu’nun 150 yıla varan, hem Osmanlı dönemi, hem de Cumhuriyet dönemini yansıtan siyah beyaz fotoğraflar ve sayısız belgenin yer aldığı sergi açıldı.

 

Açılışa Belediye Başkanı Alaaddin Yılmaz, Belediye Başkan yardımcısı Emine Davarcıoğlu, Milli Eğitim Müdürü Recep Sezer, Boluspor Başkanı Emin Semercioğlu, Bolu Tanıtma Kalkınma Vakfı Sekreteri Mustafa Namdar ve birçok davetli katıldı. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Arş. Grv. Hamdi Bigören’nin son araştırmaları çerçevesinde özenle kaleme alarak, bir metin haline getirdiği okulun tarihçesi ışığında, çeşitli kaynak ve koleksiyonlardan toplanan siyah-beyaz fotoğrafları açılışa katılanlar dikkatle inceledi.

 

Okul Müdürü Ali Rıza Karaibrahimoğlu konuşma yaptı. Karaibrahimoğlu, “Her insan yaşadıkları doğrultusunda tarihi derin izler bırakır. Tarih tüm insanların hatıra defteridir. Geçmiş ile gelecek arasından sarsılmaz köprüdür. Bizlerde okulumuzun tarihine sahip çıkarak, okulumuzu topluma anlatıp tanıtmayı elimizde bulunan arşiv ve fotoğraflarla tarihten günümüze ışık tutmayı hedefledik. Bu çalışmada bize destek olan Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Arş. Gör. Hamdi Birgören’e teşekkür ederiz” dedi. Belediye Başkanı Alaaddin Yılmaz’da konuşma yaptı. Yılmaz,”Tarihimize sahip çıkmak durumundayız öyle ülkeler var ki tarihleri yok biz ise çok zengin tarihe sahibiz. Bir ilköğretim okulu 150 yıllıksa ve Bolu’da bu değer yaşıyorsa şuan da yöneticileri bu tarihi yaşatıyorsa onları kutlamak gerekir. Eskiye ait hangi değer varsa toparlamaya çalışıyoruz.” dedi. Boluspor Başkanı Emin Semercioğlu’da 1955–1956 yılları arasında İnkilap ilköğretim Okulu’nda okuduğunu bu serginin onun için önemli olduğunu belirtti. Sergi 21–31 Mart tarihleri arasında tüm Bolu halkının beğenisine açıktır.

 

150 YILLIK TARİHİYLE, BOLU’DA BİR OKUL “İNKILAP İLKÖĞRETİM OKULU”

Osmanlı Devleti’nde ilk eğitim veren kurumlara Mektep, Mahalle Mektebi, Sıbyan Mektebi gibi değişik isimler veriliyordu. Özel okul konumunda olan bu mektepler hemen hemen her köyde, her mahallede açılır ve giderleri köy ve mahalle halkı tarafından karşılanırdı. Genellikle karma eğitimin yapıldığı bu kurumlara 5-6 yaşından itibaren öğrenci kabul edilirdi. Bu sıbyan mekteplerinde genel dini bilgiler, basit matematik bilgileri ve yazı gibi temel konular öğretilirdi. Dört yıl süren bu eğitimden sonra okumayı sürdürmek isteyenler medreseye gider, diğerleri hayata atılmak üzere ailelerinin yanına dönerdi.

 

    Tanzimat’tan sonra sosyal ve siyasi alanlarda olduğu gibi eğitim alanında da bazı düzenlemeler yapıldı. Giderleri halk veya vakıflar tarafından karşılanan mahalle mektepleri ve medreseler yanında, giderleri vilayet bütçesinden karşılanan resmi okullar da açıldı. Bu çerçevede Bolu’da erkek öğrencilere eğitim veren İmâret Zükûr İbtidâîsi ile kız öğrencilere eğitim veren İnâs İbtidâîsi ve bir de ortaokul seviyesinde eğitim veren Rüştiye ve daha sonra lise seviyesinde eğitim veren bir İdadi açıldı.

 

     Bolu’da Maarif Teşkilatının 1869 yılında yapılandırıldığını yazılı kaynaklardan takip edebiliyoruz. Yine 1869 yılında yayımlanan Kastamonu Salnamesi, ortaokul seviyesinde eğitim veren Bolu Rüştiyesi öğretim kadrosunu vermekte ve öğrenci sayısının 48 olduğunu bildirmektedir. İbtidâî adı verilen ilkokulların kuruluş amacı, Rüştiyelere öğrenci yetiştirmek olduğuna göre İmaret Zükûr İbtidâîsi’nin en geç 1869 yılından daha önce eğitim-öğretim faaliyetine başlamış olması gerekir..

 

    İmâret Zükûr İbtidaîsi (İmaret Erkek İlkokulu), İmaret Camii yakınında iki katlı ahşap bir binada eğitim-öğretime başlamıştır. Bu ahşap binanın üst katı 3 yıllık ilkokul eğitimi vermekte idi. 1869’dan itibaren yayımlanmaya başlanan Kastamonu Salnameleri ilk olarak 1889 yılında Bolu ilkokullarından bahsetmekte ve Zükûr İbtidâî Mektebi hakkında şu bilgileri vermektedir: Muallim-i evveli Ali Efendi, muallim-i sânisi Emin Efendi, muallim-i sâlisi Tevfik Efendi, rika muallimi Şeref Bey, bevvab (kapıcı) Mustafa Ağa, öğrenci sayısı 185. 1893 Salnamesine göre muallimler arasında Hafız Durmuş Efendi’yi görmekteyiz ve öğrenci sayısı 187 olmuştur. 1894’te öğrenci sayısı 193’e çıkmıştır. 1895’te birinci muallim Emin Efendi olurken öğretmenler arasında rika (yazı) muallimi Suphi Efendi ve diğer bir muallim olarak Hakkı Efendi yer almaktadır, öğrenci sayısı yine 193’tür. 1897 ve 1900 tarihli Salnamelerde öğrenci sayısı 138 olarak kaydedilmiştir. 1900 yılında muallimler arasında Fevzi Efendi yer alırken bevvap (kapıcı) Hafız Refik Efendi olmuştur.  1905 yılında öğrenci sayısının yine 180 olduğu görülmektedir.

 

     II. Meşrutiyet’ten sonra mahalle ve köylerde başka ilkokulların açılmasıyla birlikte okulun ismi Merkez İmâret Zükûr İbtidâîsi biçiminde değiştirilmiştir. 1916 Bolu Salnamesi’ne göre başmuallim Hüseyin Avni Efendi’dir. Alt sınıfların öğretmenleri Abdullah Efendi ile Hafız Hakkı Efendi, orta sınıfların öğretmenleri Münir Efendi ile Nihat Efendi, üst sınıfların öğretmeni Ahmet Hamdi Efendi’dir. Ne zaman değiştirildiği tespit edilememesine rağmen Milli Mücadele dönemindeki bazı kayıtlarda okul isminin Merkez Nümune Zükur Mektebi biçiminde geçtiğine de şahit oluyoruz.

Bolu Mutasarrıfı Fahri Bey zamanında, Çankırılı Ahmet Talat (Onay) Bey, Maarif Müdürü olarak Bolu’ya gelmiştir.

 

     Kuruluşundan itibaren kıymetli hocaların görev aldığı İmaret Zükur Mektebi’nden çok önemli şahsiyetler yetişmiştir. Hacı Emin Efendi, Bolulu meşhur Hattat Emin Barın’ın babası Hafız Tevfik Efendi ve Hafız Durmuş Efendi gibi şahsiyetler bu okulun önemli hocaları arasındadır. Bu değerli insanların gayretleriyle yetişen Karayüzbaşıların Tahsin Bey, Çobanoğlu Ömer Zeki Bey gibi yüksek rütbeli subaylar, Mehmet Zekai Konrapa gibi tarihçiler bu okuldan yetişen insanlardır. Elimizde şehadetnâme (diploma) örneği bulunan Sarayimamı-zâde Mehmet oğlu Ahmet, Bolu İmaret Mekteb-i İbtidaisini 22 Teşrin-i evvel 1329 (4 Kasım 1913) tarihinde tamamlayarak bu diplomayı almaya hak kazanıştır.

 

    Yine İmaret Mahallesi sakinlerinden Hacı Yunus oğlu 1317 (1901-1902) doğumlu Ahmed Refik Efendi 9 senelik Sultaniyi bitirerek 12 Temmuz 1337 (1921) tarihinde Tasdiknâme almaya hak kazanmıştır; bu tasdikname Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükumeti adına zamanın Bolu Mutasarrıflığınca onaylanmıştır. Adı geçen Ahmet Refik Efendi, Bolu Merkez Misâk-ı Milli Zükur Mekteb-i İbtidaisi’nde aynı yıl işe başlamış, daha sonra Bolu Sanayi Mektebi, Gerede Merkez Zükur İbtidaisi’nde görev yapmış ve 28 Eylül 1341 (28 Eylül 1925) tarihinde Bolu Merkez (İmaret) Erkek Mektebi’ne tayin olmuştur. Ahmet Refik Efendi, soyadı kanunundan sonra Konuk soyadını almıştır.

 

    M. Zekai Konrapa 1895-1899, Ahmet Refik 1909-1913 yılları arasında ilkokulu Merkez İmaret Mekteb-i İbtidaisi’nde okuyarak diploma almış kişilerdir.

 

    Türkiye Cumhuriyeti Anayasaları 1924’ten itibaren 7-14 yaş arasında ilköğretimi parasız ve mecburi saydığından Merkez İlkokulu eğitim öğretimi uzun yıllar eski binasında sürdürmüştür. 1949 yılında Hisar Tepesi’ndeki Saat Kulesi yerine yapılan yeni binasına taşınmıştır.

 

   1954 yılında bu yeni bina da Bolu Lisesi’ne tahsis edilince Merkez İlkokulu, Erkek Öğretmen Okulu’nun bir bölümüne taşınmak zorunda kalmıştır. Bir yıl sonra (1955-1956) öğretim yılında şimdiki binasına taşınmıştır. 1960 yılında ismi İnkılap İlkokulu biçiminde değiştirilmiştir.

 

   2000 yılında okul bahçesine BOEING firması 9 derslikli kalıcı bir ek bina yaptırmış, bilgisayar ve fen laboratuarlarını da kurarak  eğitim öğretim için hizmete sunmuştur. Boeing firması 2004 yılında okula bir de modern kütüphane kazandırmıştır.

 

Hamdi BİRGÖREN

 

AİBÜ-EF,Türkçe Eğt Böl


UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.