• BIST 92.708
  • Altın 209,236
  • Dolar 5,2713
  • Euro 6,0052
  • Bolu 8 °C
  • İstanbul 14 °C
  • Ankara 11 °C

ORMANCILIK TARİHİNDE KARADERE ORMAN İŞLETMESİ DENEMESİ

Suat Tosun

 

 

      Bilindiği üzere,halen Bolu kent merkezinde ,Bolu Orman Bölge Müdürlüğüne bağlı iki  adet Orman İşletme Müdürlüğü vardır  (Bolu,Aladağ).

          Oysa bundan 93 yıl öncesinde,1924 yılında kurulmaya çalışılmış  ve  KARADERE   HEZİMETİ  diye isimlendirilen -  İbrahim Kutsi’nin bir Karadere  Orman İşletmesi denemesi- yaşanmıştır (Türkiye Ormancılık Serüveni  Paneli ,Prof.Dr.Cantürk Gümüş  ,2016).

          Osmanlı İmparatorluğu 1839 tanzimat Fermanından  sonra “Batılılaşma” anlamında adımlar atmaya başlamıştı. Bu anlamda aynı yılın sonlarına doğru İstanbul’da ormanların korunması ve gereken düzenlemelerin yapılması amacıyla kurulan ilk ormancılık örgütü 1839 yılında kısa ömürlü bir deneyim olmuştur.” İlk Orman Müdürlüğü” olarak tarihe geçse de yaklaşık  bir yıl kadar yaşayabilmiştir.Daha sonraki yıllarda Fransa’dan getirilen uzmanların önerileri ve desteği ile önce bir Orman Okulu kurulmuş(Ormancılığımızın başlangıç tarihi,1857) ve adı” Tassy Orman Mektebi” diye anılmıştır.

         Devlet Orman İşletmeciliğine geçişte ,yeterli yetişmiş teknik personel olmayışı yanı sıra bir başka konuda devlet kuracak paranın olmayışı gecikmelere yol açmıştır .Cumhuriyetin ilanını(1923) takiben,1924 yılından itibaren Gazi Mustafa Kemal,ormancılık devrimi için uzmanların görüşlerin almaya başlamıştır.O yıllarda biri Fransız(Sabi), diğeri Alman Prof.Dr.R.Bernhard adlı iki uzman davet edilmiş ve kendilerine ülkemizdeki ormanları ve orman teşkilatını incelemek için her türlü olanak verilmiştir. Sabi’nin alınacak kararlara ışık tutmak üzere bir “ Ali Orman Meclisi” kurulması hakkındaki teklifi uygun görülerek böyle bir meclis kurulmuştur (7 şubat 1924). İktisat Bakanlığı Müsteşarı Başkanlığındaki bu heyetin aldığı ilk karar, 27 Şubat tarihli olup;  Bolu- Karadere Ormanlarının devlet tarafından işletilmesine aittir. Bu İşletme ile İzmir piyasasının üzüm ve incir kutularının yapılması için gerekli göknar kerestesinin üretilmesi,demiryolları ve özellikle Zonguldak İli ihtiyacı olan travers ve maden direğinin diğer ağaç türlerinden sağlanması düşünülmüştür. O yıllara kadar çam kerestesinden yapılan ambalajların reçineli oluşu ihracatı engellediği için Romanya’dan göknar kerestesi ithal edilmekteydi.

Karadere  Orman İşletmesi’ne yabancı bir uzmanın Orman işletme Müdürü atanması, yardımcısının ise Türk olması gereği üzerinde durulmuştur.Bu İşletmede 6 milyon m3 ağaç servetinin tahmin edildiği ormanlarından yılda 111 bin metreküp üretim planlanmıştır. Karadere Or.İşletmesi’ne yabancı bir uzman olan Paul Stoger (sonraki ismi İbrahim  Kuddusi ) müdür olarak atanmıştır.Ayrıca mühendisler,teknik ressam,şube başkanları,inşaat ekibi,postacı ve odacı gibi toplam 43 personelle kuruluş yapılmıştır.Kerestenin Bolu’da üretilmesi, Trabzon Yöresinden 1914 Osmanlı-Rus savaşı döneminden kalan ray ve dekovil hattı malzemelerinin getirtilerek ,Bolu’dan’ Zonguldak’a kadar 150 kilometrelik bir hattın yapılması kararlaştırılmıştır.(H.Kutluk.1967.).

Meslektaş Kozak(1938)’ın Orman ve Av Dergisindeki makalesinden anlaşıldığına göre, orman işletmesi için alınan bir kısım ödenek ile Karadere vadisinde bir miktar demiryolu ve birkaç kulübe inşa edilmiş, ardından da bu faaliyete son verilmiştir. Buna gerekçe olarak ta;  bu girişimin devlet orman işletmeciliğinin uygulanması konusunda yeterince incelemeler yapılmadan bu işe girişilmesi ve sanki ormanı işletmek için ilk önce  ve kesinlikle bir demiryolu yapmak gerekliymiş gibi bir anlayışla işe başlanması gösterilmektedir.

Sonuçta Bolu’daki  -ilk devlet orman işletmeciliği girişimi-“KARADERE HEZİMETİ” olarak  isimlendirilmiş ve bu sonuç “ Devlet orman işletemez, işte Karadere ortada” şeklinde yapılan değerlendirmelere bile yol açmıştır.Aslında Karadere hezimetinin Türk Ormancılarının eseri olmadığını” belki vaktiyle bilgisine gereğinden fazla güvenilen ve kendisinden  alınan ilhamla bu işe girişildiğini  ve yine Türk dahi olmayan merhum İbrahim Kuddusi  (Paul Stoger)’in eseri olduğunu (Kozak,1938) ifade etmektedir.

 Bolu-Karadere örneği, ülkemizde devlet orman işletmeciliğine geçiş sürecini geciktiren hususlardan biri olmuştur.

Başarısız bir ormancılık denemesi de olsa Bolu’da 93 yıl önce bir ilke imza atmak   Bolu tarihi için önemli olsa gerekir.

Herkese, yeni yılın, geçmişin yarattığı kaygılardan uzak bir yıl ve her zaman iyi haberler getirmesini dilerim.

Bu yazı toplam 1864 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Yorumlar
    Yazarın Diğer Yazıları
    Tüm Hakları Saklıdır © 1989 Bolu Gündem Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
    Tel : (0.374) 217 66 66 | Faks : (0.374) 218 21 21 | Haber Yazılımı: CM Bilişim