• BIST 90.182
  • Altın 147,216
  • Dolar 3,6478
  • Euro 3,9515
  • Bolu 2 °C
  • İstanbul 10 °C
  • Ankara 2 °C

PLASTİK TORBAYA ELVEDA

Suat Tosun

Bali’li iki genç kız, plastik torbaların yasaklanmasını teşvik için bir çevre kampanyası başlatmışlar. Kampanyanın adına” By By POŞET” konulmuş. 2015 yılında Bali Valisi bir çevre kongresinin sonrası, plastik torbanın 2018 yılında tümüyle yasaklanacağına dair halkına söz vermiş.

Plastik torba artık önemli bir “çevre felaketi” unsuru.

Dünya petrol tüketiminin %4 ‘ü plastik üretiminde kullanılmakta. Bir motorlu aracın 1 mil(1609 metre)yol almasında 8.7 adet plastik torbaya eşdeğer petrol enerjisi harcanmakta (D.Suziki 2012).

Deniz canlıları (su kaplumbağaları, deniz memelileri, ton balıkları, vs.) açlık kaynaklı bir yanlış duyguya kapılarak plastiklerle sürekli doyurulmaktadır.

Ölü bulunan bir balinanın karnından iki düzine poşet çıkartılmış, plastik torbaların yüzey alanı 3.95 m2 olarak kumlara serilmiştir. Yine göçmen kuşlardan Albatrosların bağırsaklarının plastik atıklarla dolduğu görülmüştür.

Avrupa Birliği ilerleme raporlarında şimdiye kadar 33 müzakere faslında ilerleme kaydedildi. Bunlardan 27.inci Çevre ve İklim Değişikliği Faslı için Türkiye ile 2009 yılında görüşmeler başlatıldı.

2015 yılı sonu itibariyle, AB Komisyonu Türkiye’yi, çevre ve iklim değişikliği alanında “Orta Derecede Hazır” bir aday ülke olarak görmektedir. Komisyon genel hatlarıyla çevre düzenlemelerinde temel anlamda bir ilerleme bulunması ile birlikte bu alanın atık yönetimi ve sanayi kirlilik gibi pekiştirilmesi gereken bazı yönlerinin zayıf kaldığını belirtmektedir. Yatay mevzuatın uygulanma biçiminde geliştirilecek yeterince alan vardır. Atık  yönetimine gelince Komisyon farklı atık su türlerinin ayrı depolanması ve doğada çözümlenebilen maddelerle ilgili daha fazla çalışma yapılması gerektiğini ifade etmektedir (Yar.Doç.Dr. V.Sümer. Selçuk Üniver.2016).

Şuda bir gerçektir ki: “alışkanlıklar bir ülkeden diğerine çok değişkendir”.  Avrupalı’lar her yıl 99 milyar plastik torba kullanmaktadırlar (Bu istatistik yalnızca bir defalık kullanmayı kapsar).

Fransa’da bir yılda 5000 km.lik deniz kıyısında 122 milyon plastik torba saptanmıştır(G.Pargneaux). Avrupa’da deniz ekosistemi ve karasal çevre için gerçek bir musibet kabul edilen –tek kullanımlık poşet- yıllık 8 milyar torba sayısı çevre için kritik bir eşik oluşturmaktadır.

Yasaklar ve Alternatifler

AB Parlementosu plastik torbaların kullanımını azaltmak için onayladığı bir yasa metnini üyelerine imzalattı. Anlaşma; plastik poşet kullanımında kademeli olarak bir azalma sağlamağı amaçlamıştır.

Her üye devlet, 2019 yılına dek, yılda kişi başına 90 plastik torbaya ve bu sayıyı 2025 yılına dek yılda kişi başına 40 torbaya indirgeyerek azaltmağa mecburdur.

Avrupa Birliğinde dersini iyi çalışan öğrenci ülkeler; Finlandiya ve Danimarka, kişi başına yılda 4 adet torba ile çok başarılı bulundular (alttaki grafiğe bakınız ve şayet Türkiye tam üye olsaydı rekor kıracağını tahmin ederdiniz).

Kötü öğrenciler ise, Estonya, Letonya, Macaristan, Portekiz, Polonya, Slovakya’dır. Tüketimleri yıllık kişi başına 450 torbayı geçmektedir. Fransa 2015 yılında, tek kullanımlık poşet kullanımında önce vergi oluşturdu.  Daha sonra 1 Ocak 2016 tarihinde poşetin yasaklanacağını duyurdu. Fakat bu yasak 1 Temmuz 2016 tarihine ertelendi.  3gün öncede Fransız basınında yasağın başladığı haber oldu (Le Monde).

İrlanda, İtalya’da poşet 2002,2011 yıllarında yasaklandı. Portekiz’de ise aşırı kullanıma karşın torba başına 10 sent+Kdv vergi ödeme mecburiyeti getirildi. Kanada’da geri dönüşümlü torbalarla kullanıma geçildi. Bengaldeş ise, 2002 yılında plastik torbaların kullanımında, sel sularının kanalizasyon tahliyelerini tıkatmakla önemli sel zararlarına neden olduğunu gerekçe göstererek yasaklama koydu.

Ormanlara Poşet Atma Hastalığı:

İstanbul’un önemli rekreasyon alanı Belgrad Ormanı ile ilgili olarak, İ.Ü.Orman Fakültesi Öğretim Üyelerinden Prof. Dr. Alper H.Çolak ve Yar. Doç. Dr. Simay Kırcı;  günlük ziyaretçilerin doğadaki hiçbir canlıyı düşünmeden- ormana gelişigüzel poşet atma sendromu-olarak tanımladıkları fütursuzluğu,   ”  PŞT Hastalığı”  benzetmesiyle Radikal Gazetesinde yayınladılar. Almanya ve Avusturya gibi gelişmiş ülkelerde insanlar orman ziyaretlerinde, bez torbalar ve veya sırt çantası kullanmakta, içeceklerini de pet şişe yerine mataralarına koymaktalar, bizde ise herkes poşet kullanıp, çoğu kerede yenilip içilen ortama terk ederek gidiyorlar.

2007 yılı Brezilya’da kısa zamanda parçalanabilir şeker kamışından sentezlenerek geleneteanol eldesiyle yeni torbalar elde edildi. Fransız kökenli “Neosac” ise, klasik poşet ile aynı mekanik dirence sahip özelliktedir. İtalyan tarzı bir buluşta: ana malzemesi nişasta(mısır, patates nişastası, mısır unu)olup ancak üretim maliyeti poletilen torbaya göre 4-6 kat fazladır. Özetle bu konuda Ar-ge çalışmalarına giren ülkeler kafa yormakta çıkış yolu aramaktalar.

AB Komisyonunun Çevre Faslındaki bu detay ödevler, ancak çok zorlu yollardan geçmekle başarılacağa benzer. Türk vatandaşının yaşam kalitesinin yükselmesine neden olacak bu zorlamaların tam üyelik beklentilerine mağlup düşmeden yerine getirilmesi ulusun menfaatinedir.

Mübarek Ramazan Bayramınızı candan kutlar, esenlikler dilerim.  

 GRAFİK: Avrupa Birliğinde poşet kullanımı (koyu mavi: tek kullanım;   açık mavi:çoklu kullanım)  CECİLE BARBİERE –EURACTİV 2016

ekran-alintisi-014.jpg

                              

Bu yazı toplam 1713 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 1989 Bolu Gündem Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : (0.374) 217 66 66 | Faks : (0.374) 218 21 21 | Haber Yazılımı: CM Bilişim