• BIST 107.506
  • Altın 142,686
  • Dolar 3,5598
  • Euro 4,1411
  • Bolu 32 °C
  • İstanbul 31 °C
  • Ankara 33 °C

RÜKNÜ ÖZKÖK’TEN BOLU TARİHİ III

Mustafa Namdar

Bolu sancağını sancak beyleri yönetirdi. 1692 yılına kadar Bolu Anadolu beyler beyliğine bağlıydı ve sancak beyliği şeklinde yönetilirdi.
Osmanlı ordusunda Bolulu süvariler kahramanlıkları ve ustalıklarıyla meşhurdu. Bolu kaplıcaları ilk çağlarda olduğu gibi Osmanlılar devrinde de insanların hizmetindeydi. Osmanlı döneminde Bolu içinde ve dışında çok sayıda hamam yaptırılmıştır. (Orta tabaklar, Sultan hamamları merkezde, Göynükte Süleyman Paşa, Mudurnu da Yıldırım Beyazıt, Yeniçağa da Yıldırım, Gerede de aşağı hamam)
_ 1692 yılında sancak beyliği kaldırıldı voyvodalar tarafından yönetildi. Bu yönetim 1811 yılına kadar sürdü. 1811-1864 yılları arasından II mutasarrıflık dönemi başladı. 1923 Yılında Bolu Vilayet oldu ilk Bolu valisi son mutasarrıf Ahmet Fahri beydir.
 

KURTULUŞ SAVAŞINDA BOLU
İtilaf devletleri, Mondros Ateşkes Anlaşmasına uymadılar. Anadolu da yer yer işgaller başladı. İşgallere karşı Kuvayi Milliye ve Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri kuruldu. Mustafa Kemal bu yerel direnişleri birleştirmek ve kurtuluş savaşını tek elden yürütmek istiyordu.
_ Damat Ferit kabinesi istifa ediyor. Kuvayi milliyenin Bolu temsilcisi Gerede kaymakamı Mithat Kemal bey 22 Eylül 1919 da Bolunun İstanbul ile olan ilişkisini kesiyor. 12 Ocak 1920 İstanbul da Meclisi Mebusan'ın toplanması kararlaştırıldı. Bu meclise seçilenler arasında Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti başkanı Ahmet Tayyar (Çulha) da vardı. Son Osmanlı Meclisi Mebusanı 28 Ocak 1920 günü Misakı Milliyi kabul etti.
Misakı Milli Osmanlı devletinin yapabileceği, kabul edeceği en son barış şartlarını bildiren bir belgedir. Meclisi Mebusan, Bağımsızlık ve hudutlarımıza saygı gösterilmesini istiyor. İstekler kabul edilmezse Sevr Antlaşmasını kabul etmeyeceğini yemin etmişti…
İtilaf devletleri misakı millinin ilanından hoşlanmadılar. 16 Mart 1920 İstanbul'u işgal ederek Meclisi Mebusanı dağıttılar.
_ İstanbul'un işgalinden sonra Mustafa Kemal karşı tedbirleri aldı. Eskişehir, Afyonkarahisarda ki yabancı birliklerin silahları alındı. Ulaşım yollarında demiryolu köprüler imha edildi.
Ankarada ki meclisin açılmasını engellemek amacıyla İstanbul da kuvayi İnzibatiye adıyla bir ordu kuruldu. Kuvayi inzibatiye 8 mayıs da İzmit'e kadar ilerledi.
İngilizler Ermeni Tehciri konusunu gündeme getirip karışıklıklar çıkarmak istiyorlardı. Bu amaçla 5 İngiliz subayı ve bir Ermeni papazından oluşan heyet 7 Şubat 1919 da Bolu'ya ve Çerkez Mudurnu taraklı yoluyla Geyveye gelmiştir.
İngilizler terhis olan Osmanlı ordusunun silahlarını depolarda toplayıp kendi kontrollerin de Kuvayi inzibatiye ye dağıtıyorlardı. İngilizlerin kışkırtmaları sonucu Biga dan Bolu'ya uzanan şeritte isyanlar çıktı.
İstanbul Hükümeti Ankara'nın etkisini azaltmak üzere askerliğin kaldırıldığını ilan ediyordu. Askerliğin bittiğine toplumu inandırmak için “işgal geçicidir. Padişah savaş istememektedir. Bir avuç insanla ülke savunulmaz. Ankara da bulunanlar 1. Dünya savaşında terfi edememiş birkaç subaydır. Onların peşinden gidersiniz yeniden savaş başlar. İzmir de Yunanlılara Silah atılmasaydı zaten kan dökülmezdi” gibi sözlerle halkın kafası karıştırılıyordu.
Şeyhül İslamdan Padişaha “Padişaha karşı ayaklanma” fetvası alındı. Dürrizade Abdullah efendinin imzaladığı fetvaları İngiliz uçakları Anadolu da dağıtıyorlardı.
Bu tür girişimlerin etkisiyle 13 Nisan 1920 de Düzce de isyan başladı. Düzce den Bolu ya doğru ilerleyen isyancılarda 19 Nisan da Bolu ya girdiler.
 

21 Nisan 1920 günü Ankara dan Gerede ye bir nasihat heyeti gönderildi. Heyet; İsyanı kışkırtan bir heyet tarafından yakalandılar. İsyancılar ellerinde ki fetvaları göstererek Ankara meclisinin emirlerine uyanların “ Tecdidi iman ve Tecdidi nikah ” yapmaları gerektiğini söylüyorlardı. Bolu, Anadolu da otoritesini korumak isteyen İstanbul Hükümeti ile Büyük Millet Meclisinin tam ortasında. Bir yanda 600 yıllık Osmanlı yönetimi, diğer yanda işgalcilere karşı yurdu savunmak için kurulan Büyük Millet Meclisi. Bolu halkı korku, telaş, belirsizlik, kararsızlık içindeydi.
1 Mayıs 1920 günü İstanbul Hükümeti Divanı harpte Mustafa Kemal Paşa ve arkadaşlarını Kuvayi Milliye ünvanı altında Fitne ve Fesat çıkardıkları için idama mahkum etti.

03.07.2013

Bu yazı toplam 624 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 1989 Bolu Gündem Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : (0.374) 217 66 66 | Faks : (0.374) 218 21 21 | Haber Yazılımı: CM Bilişim