eryaman escort , ankara escort bayan, escort ankara, eskişehir escort - ankara escort
  • BIST 105.042
  • Altın 163,210
  • Dolar 3,9375
  • Euro 4,6731
  • Bolu 5 °C
  • İstanbul 15 °C
  • Ankara 7 °C

SOYU TÜKENEN PİRENE BOZ AYILARI…

Suat Tosun

Şükürler   olsun.

Ormanlarımızda  yeterince  boz  ayımız var. Civar  ormanlarda  yürüdüğümüzde  Avrupa  ormanlar  kralı  ile karşılaşmak  gibi  bir adrenalini  taşımak/hissetmek  bizlerde  övünç vesilesi.

Oysa; nasıl olur  demeyin !     Avrupa   ve  özellikle  Fransa-İspanya  sınırındaki  Fransız  Pirene’ lerinde   boz ayı  nesli  hakikaten  tükenivermiş. Meğerse, Bern Sözleşmesi,Biyolojik    Çeşitlilik  sözleşmeleri hepsi  boşmuş.

Uzunca bir süreçtir, her yıl  2  şubat ta  Avrupa çapında  bir  pagan  ayı bayramı  olarak kutlanılmakta.

Bugün hala pek çok Avrupa  başkentleri ve Amerikan Şehirleri ayı amblemli  flama ve  bayraklar  taşımaktalar. Adı  “ bear” ayıdan  gelen İsviçre’nin  Bern Şehri, Almanca “bar” küçük  ayı anlamına  gelen Berlin, İspanyolca    ayı  “madrano” “ anlamına  gelen  Madrit’e  dönüşmüştür.

Ayı  avı  Ortaçağdan  beri asaleti  ile popüler  olmuştur.1737 yıllarında  sığır kaybı öne sürülerek, pastoral  aktiviteler düzenlenirdi.İkramiye ödülleri,öldürülen  ayı  boyutuna  bağlı verilirdi.Orta, büyük ve pooh ayılar…

1930-1950  yılları arasında  200 adet boz ayı  yirmi  yılda yok edildi.1962 yılında ayıyı  koruma yasası  çıktı   .Son yıllarda  ekolojik piramidin  zirvesinde boz ayı , Pirene Dağlarında  şemsiye bir tür kabul edilmiştir.Risk altında oluşu onu hep gündemde tutmuştur.

Fransa’da 35 yıldır özellikle tüm  Cumhurbaşkanları, Pirene ayılarının korunması üzerine aktif politika göstermişlerdir.1982 yılında François Mitterand,şahsen, hiçbir Avrupa çevre direktifi olmaksızın boz ayıları koruma politikası başlatmıştır.Sonrasında Chirac, Sarcozy, zamanında ayı nüfusu sayılmış, her bireye kimlik     bile verilmiştir.

2003 yılında ayı sayısı 5 adede düşmüştür.2014 yılında Cumhurbaşkanı F.Holland,Pirene ayılarının korunması üzerine artık bir pozisyon alma zamanı geldiğini duyuruyor ve Slovenya’dan boz ayı transferi yapılıyor.

2016 yılında Pirene’lerde; 39 ayının varlığı saptanıyor. 2 adedi, İspanya Batı Pirene’sinde,37 adedi  Fransa  Orta  Pirene’sinde (14 dişi,11 erkek, 2 genç, 10 yeni doğmuş ayı yavrusu) sayılmıştır.

Slovenya’dan getirilen ayılar, aynı tür ve aynı genetik saflıkta  ayılardır.Yetişme ortamları benzer (kayın,meşe,kestane ,ibreli karışık ormanları)ortamlardır.

Sloven ayıların aynı davranış ve diyet rejimi gösterdikleri araştırılmıştır.

AYI  SOYUNUN   TÜKENİŞ NEDENLERİ

Kaçak avcılık Pirene’lerde ayıların kaybolmasının en başlıca nedenidir.

Tarihsel olarak yasak gelinceye kadar ayılar avcılara, deri ,et,yağ, safari geliri,v.s.için aşırı avlanma olarak cazip gelmiştir.

Pirene Dağlarında hayvancılık,yağ,peynir,süt ürünü kazançları,arıcılık ,dağ otelleri ve kış sporları  turizmi çok gelişmiş,zaman zaman çiftçilerle çevreci dernekler karşı karşıya gelmişlerdir.

Doğal olarak boz ayıların   beslenme rejimleri acaba tehlikeye mi girmiştir ? diye akla gelebilir.

Ayılar için kayın ağacı meyvesı fıstıklar,meşe meyvesi palamutlar  ,kestaneler,mantarlar,soğanlı bitkile,kökler en önemli besin kaynaklarıdır.

Nitekim şahsımın  11 yıl süreyle (1981-1992) ,Bolu,Yığılca, Mudurnu-Taşkesti kayın ormanlarında tohum verimliliği araştırması çalışmaları sonucunda ; en zengin tohum yıllarının 10 yılda bir ,iyi tohum yıllarının 4-6 yılda bir tekerrür ettiği,gerisinin orta ve zayıf tohum yılları olarak verimsiz yıllar saptandığı belirtilmiştir.Kayın tohumunun besleyici özelliğinden dolayı, Avrupa’da ayı nüfusu ile fare nüfusunun üreme yıllarının ,zengin ve iyi meyveli yıllarda korelasyon gösterdiği araştırmalarla saptanmıştır.

Buna;Pirene Dağlarındaki köylülerin veciz sözleri gayet güzel açıklık getirmektedir : Ha fıstık yılı, ha ayı yılı ..!

Ancak biyologlarca  ayıların  beslenmesinden dolayı  bir endişe  belirtilmemiştir.

Bugün Kuzey Yarımkürede 250 bin civarında bozayı nüfusu bulunmaktadır.Türkiye’de ise, 3000-4000 adet arasında olduğu tahmin edilmektedir.

hh-001.jpg

Foto  : Fransa’da kırsalda ayı festivali

k.jpg

AVCI: PİRENİYEN MİSİN, SLOVEN MİSİN?

AYI :  BOZ AYIYIM !

h-001.jpgFoto :Dünyada Boz ayının yaşadığı yerler

Bu yazı toplam 528 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 1989 Bolu Gündem Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : (0.374) 217 66 66 | Faks : (0.374) 218 21 21 | Haber Yazılımı: CM Bilişim