• BIST 93.616
  • Altın 208,990
  • Dolar 5,3413
  • Euro 6,0898
  • Bolu 2 °C
  • İstanbul 9 °C
  • Ankara 0 °C

TEKERLEME VE ENTELEKTÜEL GELİŞİM

Suat Tosun

 

Küçük   yaşlarda  tekerleme ezberlememiz pek de boşa değil.

Sonuçta tekerlemenin kafiyesi sayesinde öğrenmemiz kolaylaşıyormuş.

İrfan denilen şey  ; aslında öğrendiklerimizi hatırlayabilme kabiliyetinin kibarca söylenişinden başka bir    şey değilmiş.

Bazı  kereler çok eleştirdiğimiz ezbere dayalı öğrenmeyi ,ezberleme kapasitesini geliştirmedeki rolünü ve bu kapasitenin temellerinin, henüz ilk öğrenimin bir aşamasında atıldığı söylenmekte…

İlginç bulduğum iki adet tarihsel (hem de biri prehistorik tarih) tekerleme örneğini sizlere aktarmağı görev saydım.

Anadolu Yarımadası “ karşıtlıkların sahnesi” diye yorumlayan değerli yazar Enis Batur(Pervasız Pertavsız,2009) kitabında,benim gibi 55-65 yaşlarında prehistorya’ya ilgi duyanlara ”düşlemci”;Antik Çağ ve Helenistik Dönemle yoğunlaşanlara “dışarlıklı”; Bizans’a eğilenlere yarı yarıya” hain” ; çoğulculuğu savunanlar için ise en hafifinden “saf”sayıldıklarını gözlemlediğini belirtiyor.

Entelektüel tarih,  doğa tarihi konusunda  kitabı olan (Altıncı   Yokoluş, 2016)  Elizabeth Kolbert’in konu ettiği; son 500 milyon yıldaki yer kürenin geçirdiği jeolojik devirleri akılda tutmak için işe yarayabilecek bir tekerleme ise şu olabilir:

  Koca Ormanda Sürünen Kaplumbağa Pembe Tokalı Jaguarı  Kovaladı. Sırasıyla; Kambriyen-Ordovisiyen –Silüriyen-Devoniyen- Karbonifer-Permiyen-Trias-Jura-Kretase.

Tekerleme ne yazık ki en yakın dönemlere gelmeden bitiyor.Paleojen,Neojen ve şu andaki kuvarterner için yeni sözcükler gerekecek…

“Şu Hayatta  Kaç Arkadaş Lazım,(2011)”Kitabının yazarı değerli Robin Dunbar entellektüel gelişiminde bu tekerleme bilgilerinin hafızasını eğittiğine dair tam anlamıyla ikna olmuş durumda.

Dunbar; saygın tarihçi ve anlatı ustası Oxford Akademisyeni A.J.P. Taylor’dan bir anekdot anlatıyor.Taylor,benim gittiğim kırsalda  ilk öğretim okulundaki önemli bir ödül töreninde;”gerçekten yararlı bir şeyler öğrenebilme uğruna derslerimizi ihmal etmemizi önerdiğinde”,bu sıra dışı sözler ,öğretmenlerin neredeyse yüreğine inmişti(Tabii ki salonda bolca kıkırdaşmalara yol açmıştı).

Tamamen kendine özgü babacan tavrıyla; ” şimdiye kadar öğrendiğim en faydalı şey, Osmanlı Sultanlarının  isimleriydi.”diyerek bizleri oldukça şaşırtan bir entelektüel olduğunu gösterdi.

Robin Dunbar,İngiltere’de sekiz ve dokuz yaşlarında, M.S.1066 tarihinden itibaren kral ve kraliçe olmuş asılzadelerin ismini kafiye yaratarak tekerlemelerle öğrenmek zorunda kaldığını ifade ediyor.Çok basit haliyle bu tekerleme şöyle:

Willy,Willy,Harry’leri beşle;

Harry,Dick,John,Harry’leri üçle;

Bir,iki,üç Ned,Richard iki;

Henry,dört,beş,altı,peki sonraki?

Edward  dört,beş, Kötü Dick;

İki tane daha Harry,Ned  gencecik;

Mary, Bessie, James kibirli;

Charlie,Charlie,yine James vakti;

William ve Mary, Anna Gloria;

Dört tane George,William ve Viktoria.

Okul müfredatlarında daha çekicilik ve  coşku yaşatması amacıyle, Osmanlı Padişahlarının isimlerini tekerlemeli kafiyelendirip hafızalara sırasıyle yerleştirmemiz sanırım pek de geç sayılmaz.

Bu yazı toplam 1103 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 1989 Bolu Gündem Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : (0.374) 217 66 66 | Faks : (0.374) 218 21 21 | Haber Yazılımı: CM Bilişim