eryaman escort , ankara escort bayan, escort ankara, bursa escort - ankara escort
  • BIST 108.489
  • Altın 151,185
  • Dolar 3,6704
  • Euro 4,3242
  • Bolu 9 °C
  • İstanbul 15 °C
  • Ankara 2 °C

TÜRKİYE'DE İLK “HES” Akkayalar Hidroelektrik Santralı

Nadir Garipoğlu

 Her ne kadar bilgisayar teknolojisi özürlüsü olsam da mailime bakmayı, mesajlar atıp okumayı, facebook ta gezinmeyi yeni yeni öğrenmeye başladım.
Facebooktaki Bolu kökezi içmişler grubunda gezerken “Akkaya'dan Akmina'ya” başlıklı Bülent Varlık'ın yazısı ilgimi ve dikkatimi çekti.
Kimdir Bülent Varlık? Bülent Varlık ihtilal öncesi 1958- 1960 yılları arasında Bolu belediye başkanımız Necip Varlık'ın oğlu, Bolu'nun tanınmış ve sevilen avukatlarından merhum Hayrettin Yalçın'ın kızı Füsun Yalçın'ın eşi. Şimdi Mersin de yaşıyorlar, Füsun Yalçın'ın ablası Esin Yalçın'da ilkokuldan benim sınıf arkadaşım.
Gelelim esas konumuza; sevgili Bülent Varlık Akkaya Boğazı Hidroelektrik santrali Ltd. Şti. ile ilgili çok güzel bir yazı yazmış.
Bugün kararması ve bakımsızlığı ile gündemde olan Akkayalar hakkında pek çok yazılar yazdık sözler söyledik.
Ancak Bülent Varlık Akkayaların diğer yüzünü anlatan bu hatırasını biraz toparlayıp sizlerle paylaşmak istedim…

Akkaya'dan Akmina'ya

Boluların hemen hepsi bilir Akkayayı. Beyaz travertenlerle bezeli, şelalesiyle güzel bir mesire yeridir. Benim anlatacaklarım ise çok eskilere dayalı.. Taa 1956 yılına ait. Babam Necip Varlık ; Boyabat , Bozüyük ve Karasu Hidro-Elektrik Santrallerinin montajlarını bitirmiş ve tekrar Bolu'ya dönmüş idi, tabiî ki bizlerde …
İşte tam bu aralarda, Bolu'nun ileri gelenleri bir araya toplanmış ve şehirlerine elektrik sağlamak gayesiyle,” AKKAYA BOĞAZI HİDROELEKTRİK SANTRALI LTD. ŞTİ. “ adı altında şirketleşerek, bu yatırım için para toplamaya başlamışlardı.
Çoğunuz değil bir kısmınız hatırlayacaktır; Bolu o dönemde İtfaiye garajının bitişiğinde yer alan bir Dizel-Elektrojen gurubu ile aydınlatılmakta idi. Hatta o mahallenin haşarı erkek ve kızları- ki karım Füsun Yalçın Varlık ve Şekercilerin Fatma Uslu da bunlara dâhildir- onun sıcak su havuzunu çok iyi hatırlayacaklardır…
Şirket heyetinde çok yakın akrabalarımız olan Hacı Mehmet Ergür ve oğlu Ömer Ergür, öte taraftan Çizmecioğulları ve diğer müteşebbis kırk kadar Bolu' lu– ki bu zatların isimlerini yanlış hatırladıklarım olur kaygısıyla kullanmayacağım- en kısa zamanda hazırlıklarını bitirerek proje aşamasına kadar gelinmişti.
Rahmetli babam daha evvel yapmış olduğu santrallerden edindiği tecrübe ile en iyi türbin ve alternatörü seçmişti. Siparişleri verilmiş, projeye uygun inşaat ve cebri boru hattı imal edilmeye başlanmıştı. Bu arada alçak gerilim gidiş hattı seçilerek direkleri dikilmekteydi. Nereden biliyorsun? derseniz, o sıralar da Bolu'da ilk on araba arasında sayılmakta olan, arkası açık bej rengi tör-tör kamyonetimiz ile Akkaya' ya çok geliş gidişler yapmış, gerek ben gerekse ablam Hale, projeyi adeta ezbere bilmekte, babamız tarafından da sık sık imtihan edilerek rahle-i tedris-i peder' den geçmekte idik.
Akkaya Santral suyunun, ileride herhangi bir nedenle kesilmesini önlemek amacıyla, ortaklardan olan bir avukat' ın girişimleriyle, “membadan mansaba” doğru, Akkaya deresi ve de tüm su kaynakları tapuya dâhil edilmişti.

Ben, yerini tam hatırlayamamakla beraber, çalışan amelelerden bir ikisi, dönmemize yakın saatlerde, o zaman ismi sadece “su” olan Akkaya'nın leziz suyunu testilerle arabaya yüklerler, bizde Bolu'ya götürerek afiyet ile içerdik. Ama KÖKEZ' e asla ihanet etmeden.
Santral binası inşaatı yapılırken, zannediyorum Akkaya şelalesinin tepeye yakın bir yerinde güzel bir kameriye yapılmış, gerek bizlerin gerekse ziyarete gelen arabalı hemşerilerimizin emrine sunulmuştu. Yaz sıcağında hem gölgelikli hem de su şıkırtısı eşliğinde hafif esintili havada, çay dağıtmakla görevli amelelerin nasırlı elinden demli ve sıcak içilen o çayların tadı hala damağımdadır.
İleri de bir yerde idam sehpasını andırır üçayak üzerinde, kesilmiş olan kuzu, temsili kurban bayramına uygun biçimde, yüzülür, parçalanır ve büyük siniler üzerine alınırdı. Bu arada hemen hemen tüm ortaklar veya varsa davetlilerin yüksek avazlarla vermiş oldukları komutlar nedeniyle, tüm kasap heyeti tamamen şaşkınlık içinde, telaşla isteğe göre pirzola, kül bastı, kaburga, ciğer etrafından çıkan zarla yapılacak olan iç pilavı, etin bilmem neresinden alınacak parçayı yemek isteyenlerin isteklerine cevap vermeye çalışırlardı. Dalak-böbrek ile biraz ağır şakalar ve takılmalar eşliğinde, en yaşlı ortak için sipariş edilen koyunun erlik bezleri için şamata yükselir de yükselirdi.
Bin bir şamata ve şakalar eşliğinde yenen ve içilenler sırasında, gerekirse politika da yapılır- aynı futbol maçlarında olduğu gibi -deşarj olunurdu. Bazen politika yapılırken itiş-kakış yaşanır ama illaki taraflar öpüşerek barıştırılırdı.
Bu arada, o zamanlar Bolu'nun cezalı illerden sayılması sebebiyle- diğer iller zannederim; Yozgat, Çankırı vb. idi- Enterkonnekte şebekeye bağlanmasından vaz geçildiği haberleri vardı. Bu hidrolik santralin yapılmasının ana gayesi de bu engeli aşabilmekti. Yapılan yatırım yerinde, hatta o gün itibariyle; ilerici bir projeydi. İlerde yazma imkânım olursa, bu müteşebbis heyetin yapmayı öngördüğü diğer yatırımlardan sizlere bahsetmek isterim.
Çok sıkı ve çok çalışma günlerin sonunda ; santral inşaatı bitirilmiş, bir taraftan çevre düzenlemesi öte taraftan türbinin deneme-kabul aşamasına gelinmişti. Akkaya dan, yukarı rakımlarda açılmış olan ; su alma yapısı ve yaklaşım kanalı sayesinde, yeterli miktarda ki su, türbin binasına doğru,cebri boru sayesinde inişe geçer, türbin pervanelerine çarparak onu döndürür de döndürürdü. Bunun sonucunda aynı mile bağlı olan alternatör, gereken voltaj (220 volt) ve Herz (50 Hz) de ki elektrik enerjisini verirdi.
Sonuçta her şey tutturuldu. Voltajı, frekansı ve de amperajı. Santral binası etrafında dikilmiş direkler arasında sıklıkla yer alan, 100 mumluk lambaların, öncelikle titrek ve zayıf olan ışıkları, birazdan parlak ve hatta çok parlak hale gelerek, gecemizi gündüze benzetmişti. Yakınlarda yaşayan köylülerin ağzından dinlediğiniz de ise; Akkaya'ya o gece nur inmişti.
Deneme süresi 24 saat idi. Böylesi önemli bir gecede Babamın bizi Bolu ya götürmesi söz konusu olamazdı. Küçücük tör-tör kamyonetimizde Annem, ablam ve ben çok rahat bir şekilde uyumuş idik : O nurlu gecede.
Sıra Bolu'yu ışıtmaya gelmişti. Bunun için son hazırlıklar yapılmış, Havai hat kontrollerden geçirilmiş, kuzu koyun otlatan tüm çobanlara; bu tarihten itibaren hayvan rasatı için direklere tırmanıp orada oturmamaları gerektiği, münasip lisan ile bildirilmiş, oturmaları halinde zavallılara, elektirik çarpmasından kurtulsalar bile, hat çavuşunun onlara neler yapabileceği konusu ise, kafalarına yeteri kadar işlenmişti.
Tek bir şey kalmıştı yapılacak. Şalter kaldırılıp Bolu gereken ışığa kavuşturulacaktı. Heyhat !.
Aslında bir şey şiddetle unutulmuştu. O da bürokrasi ve de şikâyetin gücü idi. Öyle ya, bu grup ileride çok baş belası olabilirdi. İsterse şehre elektrik verirdi, istemezse vermezdi. Buraları biraz kapalı geçiyorum, zira tekrarı incitici olabilir.
Sonuçta, çok kısa bir zaman içinde, Bolu; enterkonnekte şebekeye bağlanmış, Akkaya da doğan nuru ise asla görememişti. Yapılan yatırım, onca emek boşa gitmişti. Tapulu olan Akkaya suyu ise şimdi AKMİNA olmuştu...                                                          (BÜLENT VARLIK)

BU ŞİRKETİN KURUCULARINA ULAŞMAK İÇİN ÇOK İYİ BİR ARŞİVİ OLDUĞUNU BİLDİĞİM BOLU TİCARET VE SANAYİ ODASI (BTSO) ARŞİVİNDEN 60 YIL ÖNCE BASILAN VE BU ŞİRKETİN KURUCUULARININ İSİMLERİNİN OLDUĞU 1953 YILINA AİT RESMİ GAZETEYE ULAŞTIM.
İŞTE AKKAYA BOĞAZI HİDROELEKTİRİK SANTRALI LTD ŞTİ'NİN KURUCULARI VE HİSSELERİ;

Bu yazı toplam 1504 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 1989 Bolu Gündem Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : (0.374) 217 66 66 | Faks : (0.374) 218 21 21 | Haber Yazılımı: CM Bilişim