• BIST 89.282
  • Altın 145,513
  • Dolar 3,6363
  • Euro 3,8917
  • Bolu 9 °C
  • İstanbul 12 °C
  • Ankara 13 °C

TUZ

Nadir Garipoğlu

Mimar ve Mühendislerin inşaatlarda kullandırmak istemedikleri, içinde bulunan tuz mineralleri dolayısıyla kullanıldığı zaman sakıncalar doğuran, binaları hasta eden, deniz kumu ve çakılı;

Doktorların insan sağlığına zararlı buldukları ve üç beyazdan biri (tuz-un-şeker) Tuzun geçmiş yıllardaki önemini, okuduğum bir yazıdan (biraz ansiklopedik bir bilgi olsa da alıntılar yaparak sizinle paylaşmak istedim.

Tuzun kullanılmaya başlaması çok eskilere dayanır. M.Ö.2700 yılında yazılmış peng-tzao-kanmu yazıtlarında tuzdan bahsediliyor ve tarihte bilinen ilk tedavi yöntemlerini anlatıyor. Bu yazıtta 40’ın üzerinde tuz çeşidi hakkında bilgi veriliyor.

Tuzun vücudun biyolojik bir ihtiyacı olduğunun keşfedilmesinden sonra çok eski çağlardan itibaren önemli bir ticari mal haline geldiği, hatta bir dönem tuzun para yerine kullanıldığı belirtiliyor.

Roma’da askerler maaşlarının bir kısmını tuz olarak alıyor. Para olarak verilen bu tuz salarium agrentum olarak adlandırılıyor.

Bugün İngilizce’de maaş anlamına gelen salary kelimesi buradan geliyor. O zamanlar tuz ticareti büyük imparatorlukların kurulmasına etkisi oluyor. Doğu Asya’ya seyahatler yapan Marko Polo, Çin’in iyi organize edilmiş tuz ticareti sisteminin yayılmasını sağlıyor. Ortaçağ’da tuz üretimi ve ticareti kişisel servetin yanısıra siyasi güç elde etmenin kaynağı oluyor.

Batı Afrika ve Sahra Çölü’nün güneyinde tuz ticareti imparatorlukların kurulmasına vesile oluyor. Bu bölgede ticaretin yoğun olduğu kentlerde tuz altın ile değiş tokuş ediliyor.

Avrupa’da büyük tuz merkezlerinin isimleri bugün mevcut olan şehirlere, kasabalara isimlerini veriyor. Safzburg, Hellein, Hallstatt, Reichenhall isimlerinin içindeki salz ve hall kelimeleri tuz demek olan salt kelimesinden geliyor.

Koruyucu özelliği de bilinen tuz, Mısırlılar tarafından mumyalama işinde de kullanılıyor. 18. yüzyılda Fransa’da alınan tuz vergisi halkın öfkesini tetikleyerek ihtilali hazırlayan halkalardan birini oluşturuyor.

Tuz ayrıca birkaç kültürde iyi bir cinsel yaşamın kaynağı olarak kabul ediliyor.

İşte tuzun kısaca hikayesi bu. Meğer bugün sağlığımızı tehdit eden tuz, geçmişte ne kadar önemliymiş.

Günümüzde dünya kimya endüstrisi tarafından en çok tüketilen mineral gene tuz. 100 ülkede üretiliyor. Son yüzyıl içinde üretimi 10 milyon tondan 200 milyon tona ulaşan tuz, bazı alanlarda yenilmezliğini koruduğu gibi, kimya endüstrisinin vazgeçilmezleri arasında.

HALUK IŞIN’IN MUTLU GÜNÜ

Geçtiğimiz Cumartesi akşamı Sevgili Arkadaşım Haluk Işın’ın oğlu Murat’ın Ankara Dedeman Otel’de yapılan düğününde idik. Eski Bakan İsmet Sezgin’in nikah şahitliğini yaptığı düğünde, say-gıdeğer büyüğüm Muzaffer Işın torununun mürvetini görmenin mutluluğuyla misafirleri ile tek tek ilgilendi. İlerleyen yaşına rağmen dinçliği ve enerjisi ile hepimize Allah nazardan saklasın dedirtti. Genç evlilere mutluluklar dilerim.

Bu yazı toplam 487 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 1989 Bolu Gündem Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : (0.374) 217 66 66 | Faks : (0.374) 218 21 21 | Haber Yazılımı: CM Bilişim