• BIST 83.067
  • Altın 146,627
  • Dolar 3,7912
  • Euro 4,0490
  • Bolu -2 °C
  • İstanbul 4 °C
  • Ankara -1 °C

“ZÜBÜK, ZIBIK, ZUBIK” HANGİSİ?

N. Gürkan Yetkin

Anlamını bilmediğiniz bir kelimeyi kullanmak; eğer kelimenin anlamı hakaret içeriyorsa, başınızı ciddi derecede belaya sokabilir.

Ya kullandığınız kelimenin kendi ana dilinizde veyahut başka bir dilde herhangi bir anlamı yoksa?
Türkiye'de yaşıyorsanız yine sokabilir!
“zübük” kelimesi mesela.
Hakkın Rahmetine kavuşmuş olan ünlü yazarımız Aziz Nesin'in Türk Halkına hediyesidir bu kelime.İşin aslına baktığınızda hikayede dahi anlamı yoktur.Hikaye kahramanının soy isminde geçmektedir bu kelime.Ancak sonradan bu kelimeyi kim kullanmışsa, özelliklede bu kelimeyi birini hedef alarak söylemişse epey canı yanmıştır.
Aziz Nesin'in, 1959 yazında, babası ile yaptığı Karadeniz gezisi esnasında aslen babasının doğum yeri olarak geçen Şebinkarahisar ziyaretinde, yöre insanlarıyla yaptığı sohbetler sonrasında yörede kullanılan bir deyimden yola çıkarak yazdığı kitapta yer vermiştir bu kelimeye. Özellikle seçmiştir bu kelimeyi. Zira Türkçe dilinin hiçbir lehçesinde ve ağzında bu kelimenin manası yoktur.Bir nevi zekasını ve ustalığını bizlerle dalga geçmek için kullanmıştır.

Manasız bir kelimenin peşine takmıştır birçok aklı başında adamı. Günümüzde halen daha, hiçbir Türkçe sözlükte anlamını bulamayacağınız olan “Zübük” kelimesi, birçok kişi tarafından hakaret içerdiği gerekçesi ile dava konusu olmuş ve işin tuhafı Yargıtay içtihadı olarak hakaret içerdiği tescillenmiştir.

ZÜBÜK, çıkarı uğruna her renge bulanan, sözüne güvenilmez, düzenbaz, ahlâksız, namussuz, palavracı, dönek kasaba politikacısı tipidir. Zübükler, kişisel yetersizliklerini, sırtlarını dayadıkları bir güç sayesinde gölgeleyip olduklarından farklı görünürler; bu sayede çok akıllı, üstün kişilikli ve başarılı görüntüsüyle kendilerini topluma sergilerler. Zübüklerin sırtlarını dayadıkları kurumlar, emperyalist güç odakları, parti, tarikat, şirket, vakıf, dernek, silahlı terör örgütü vb. olabilir. Zübük için bütün insani, toplumsal değerler, din dâhil, kişisel çıkar hesabıyla sömürülebilir. Zübük, her zaman güçlü olanın, ezenin yanında, onun safındadır. Gün geldiğinde değişen yeni güç odaklarına sırtını vermek anlamında "döneklik" zübüklüğün şanındandır. Dayanılan gücün sağladığı saygınlığın kendi yeteneklerinden kaynaklandığına zübüğün kendisi de inanır; toplum da buna çanak tutar. Yalakalıkla zübüklük her zaman birbiriyle örtüşür. Kağnı gölgesinde yürüyen itin, kağnı gölgesini kendi gölgesi sanması, zübüklüğün halk diliyle özlü anlatımıdır.

Meşhur hikayede “Zübük” kelimesi ile çıkarı uğruna her renge bulanan, sözüne güvenilmez, düzenbaz, ahlâksız, namussuz, palavracı, dönek kasaba politikacısı hicvedildiği için çoğunlukluda, siyasetçilerin ve siyasi rakiplerin birbirlerine sarf etmelerine sebep olmuş, bunun sonucunda açılan davalar ile de “zübük” kelimesi Türkçe sözlüklerde yer almasa da ,hukuk önünde manasına kavuşmuş olmuştur.

Zübük:(bir halk deyimi) kendi çıkarları uğruna her yolu mubah sayan,sözünde durmayan,üç kağıtçı ,egoist,düzenbaz,ahlaksız,kalleş,namussuz,palavracı,dönek kişi.
Zübük ile alakalı, Anadolu Ajansı arşivinde yer alan, açılmış ve sonuçlanmış en önemli davalardan biri Kuşadası'na bağlı Davutlar Belde Belediyesi'nin eski SODEP' li Belediye Başkanı Cemalettin Özelbiçer'in, kendisine ait yerel gazetede yazdığı bir yazıda, rakibi ve kendinden sonraki Belediye Başkanı ANAP'lı Adem Tunaya, "Zübük" dediği iddiasıyla açılan davada, 5 ay 25 gün hapis cezasına çarptırılması, bu cezanın 1 milyar 436 milyon lira paraya çevrilerek ertelenmesi davasıdır. Özelbiçer, ayrıca bu davadan sonra 26 milyar lira tazminat ödemeye mahkum edilmiştir.
Konu arşivlerde aynen aşağıdaki gibi yer almaktadır.

“Kuşadası'na bağlı Davutlar Beldesi eski Belediye Başkanı Cemalettin Özelbiçer, sahibi olduğu "Davutlar" isimli gazetesindeki "İroni" köşesinde kullandığı "Zübük" kelimesi ile dönemin rakibi ve dönemin Belediye Başkanı Adem Tuna ile mahkemelik oldu. Tuna, söz konusu kelime ile kendisinin kast edildiğini ileri sürerek Kuşadası Asliye Hukuk Mahkemesi'nde hakaret ve tazminat davası açmıştı.
Yaklaşık 8 yıldır devam eden davada Davutlar sakinleri tanık olarak dinlenmiş, Aziz Nesin'in "Zübük" isimli kitabı ile gazetede çıkan yorum Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nde bilirkişi incelemesine tabi tutulmuştu. Davutlar Belediyesi eski Başkanı Cemalettin Özelbiçer, yakıştırmasında Ahmet Tuna'yı hedef almadığını ve yazılarını Aziz Nesin'in "Zübük" isimli kitabından esinlenerek, hırsız, politikacı, siyasetçi tiplemesini genel anlamda yayınladığını iddia etmişti.

Gazetede yazılan yazılarla kendisinin kast edildiğini ve halkın bu şekilde anladığını iddia ederek dönemin Belediye Başkanı Adem Tuna tarafından açılan davanın kararı, Yargıtay tarafından da onandı. Yargıtay, Kuşadası Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 3 yıl önce verdiği kararda Cemalettin Özelbiçer'i suçlu bularak, 8 milyar lira tazminat ödemeye mahkum etti.
Kararın onaylanmasının ardından eski başkan Adem Tuna, avukatı aracılığı il yasal faiziyle birlikte 26 milyar lirayı bulan alacağını tahsil etmek için icra takibi başlattı. Özelbiçer'in bazı eşyaları, tazminatın ödenmesi için icra yoluyla satıldı.”

Kısaca bu zübük hikayesi ve sonrasındaki mahkemeleşme meselesi Bolumuza has bir konu değildir.Ne ilktir ne de son olacaktır.
Esas tehlike bu da değildir.Anlamı olmayan bir kelime sebebiyle başınız bu şekilde belaya girebilirken,ya kullandığınız kelime birden fazla anlama geliyorsa ne yapacaksınız? Mesela birine, zübük yerine yanlışlıkla “zıbık” dediniz !

Zıbık: 1) erkek üreme organı 2)kamış ya da benzeri nesneden yapılan düdük 3)tıpa,mantar 4)hovarda 5)korkunç 6)bir yaşında buzağı 7)Dana 8) yeni doğan kuş yavrusu 9) Çok ıslak 10)uzun boylu 11)ince uzun 12)Dar giysi
Ya da yanlışlıkla “zıbuk” dediniz!
Zıbuk: 1) çok zayıf 2)saygısız
Hangi anlamda kullandınız?
İşin garip yanı ,zıbık ve zıbuk kelimeleri Karadeniz bölgesinde kullanılan kelimeler arasında.Şimdi Zübük kelimesi yüzünden davalık olan birisi ,mahkemede “ula uşağum!Ben zübük demedim ,aslında çok zayıfsın anlamında zıbuk dedim veya demek istedim.Korkunç manasında zıbık demek istedim.Nasıl olduysa kayıtlarda zübük şeklinde çıkmış “gibi bir savunma yaparsa, mahkeme bu davada nasıl bir karara varır?

Bir gazeteci,herhangi bir yazısında bir kişiyi kastederek “Z.B.K” harfleri kullanırsa o kişiye hakaret etmiş sayılır mı?
Benzer şekilde ve kasıtlı olarak, bir köşe yazarı , noktalama işaretlerine dikkat etmeyerek,zübük yerine “zubuk” kelimesini kullanırsa (Zubuk:süpürge) açılan bir hakaret davası sonucu mahkum olur mu?
Ben hukuk adamı değilim!Bu sebeple bu sorular hakkında yorum yapmıyorum!
Ancak birkaç yıldır ,her gün ana haberlerde yer alan davaları görerek diyorum ki , “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, Anayasanın başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”

Not:Sağlık problemleri sebebiyle yazılarıma ara vermemden, başka başka manalar çıkaranlara selam olsun!

14.05.2012

Bu yazı toplam 3681 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 1989 Bolu Gündem Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : (0.374) 217 66 66 | Faks : (0.374) 218 21 21 | Haber Yazılımı: CM Bilişim