Tavuğun ormandan sofraya tarihsel serüveni

Tavukların gezegeninde yaşamaklığımızın farkındamıyız ?

Ama sanırım, tüm market et reyonlarında tavuk türüne ait beyaz etin, kırmızı ete nazaran sergileniş üstünlüğünü gözlemlemişsinizdir.

Ne derece doğrudur , bilemem . Ama ,dünya üzerinde her insan başına yaklaşık üç tavuk düştüğüne ve yine dünyadaki kuş türlerinden daha fazla tavuk olduğuna dair istatistikler söylenmekte.

Kimi yabancı araştırmacılar ,son yıllarda tavukları içinde bulunduğumuz Antroposen jeolojik dönemin (bu tanım henüz kesinleşmiş olmasa da) nihai ve canlı sembolü olarak görmekteler.

Ancak bu modern kuş , artık atalarından çok fazla farklılaşmıştır. Kendine özgü kemikleri, Antroposen zamanının fosilleri arasında kendini açık farklılıkla belirtici işaretleri gösterecek kanıtlara sahip.

İnsan tarafından evcilleştirilen canlılar arasında inekler,domuzlar ve koyunların her biri bir milyar civarındayken ,evcilleştirilen tavukların sayısı yirmi milyara ulaşmıştır.

Son DNA analizleri tavukların Güney ve Güneydoğu Asya’da yaşayan gallus gallus spadiceus adlı Kırmızı Orman Tavuğu alt türünden evcilleştirildiğini doğrulamıştır. Bu da, tavukların bu geniş bölgede evcilleştirildiği anlamına gelmekte imiş.

Yine son araştırmalarda ; 4 kıtada , 89 ülkede 600 ‘dan fazla arkeolojik bölgede,türlerin tanımlanması,yerel durumu ve en eski rapor edilen tavuk kemiklerinin tarihlendirilmesi yeniden değerlendirildi.

Artık evcil tavuklara ait güvenle ,belirlenmiş en eski kemikler, Tayland’ın merkezindeki Ban Non Walt’ın Neolitik Bölgesinden geliyor. Ve yaklaşık 3500 yıl öncesine dayanıyor.

Ormanda yabanıl olarak dolaşan Kırmızı Orman Tavuğu’nun neden ve hangi amaçla insanlar tarafından evcilleştirildiğine ise; tavukları ve insanları bir araya getiren şeyin, pirinç ve darı tahılı olduğu iddia edilmekte. Tayland’ın merkezinde kuru tarımın başlaması ,ormanın tahıl ekimi için temizlenmesi,Kırmızı Orman Tavuğunun yeni mekan olarak tarlalara göçüne sebep olduğunu,pirinç ve darı yetiştirilmesinin insan –tavuk yakınlaşmasına katalizatörlük yaptığını savun makta araştırmacılar. Ardından dünyanın dört bir yanına yayılış başlamıştır.

İngiliz araştırmacılara göre, İngiltere’den eski iskeletlerin hiç birinin , insan tüketimi için kesildiklerine dair kanıt göstermediğini belirtiyorlar. Bu dönemlerde küçük tavuk nüfus yoğunluğu göz önüne alınınca büyük olasılıkla özel egzotikhayvan olarak kabul edildiğini göstermekte. Hatta bazı yerlerde ,onları insanlarla birlikte gömülü bulmuşlardır.

İngiliz Demir Çağı ve tavuk içeren Eski Romalıların mezarları üzerine yapılan yeni bir araştırma; bu cenaze törenlerinin genellikle cinsiyete dayalı olduğunu gösteriyor. Erkekler horozlarla, dişiler tavuklarla görülmüştür. Tavuklar insan mezarlarına ,insan ruhlarını öbür dünyaya götürme rolünü üstlenerek “psikopomplar ”olarak dahil edilmiş olabilir. Diğer taraftan mezarlardaki tavuklar bir yiyecek sunusuydu. Bu Roma İmp. döneminde Britanya’da daha yaygın hale gelen bir uygulamadır.

Yakın tarihli bir araştırmada ; modern et tavuğunun kemikleri Roma Dönemine kadar uzanan kemikleriyle karşılaştırıldı.Modern piliçler temelden farklıdır.Aynı yaşlı bireylerde süper boyutlu bir iskelete,diyetlerinin homojenliğini yansıtan farklı kemik kimyasına ve önemli ölçüde azaltılmış genetik çeşitliliğesahiptirler. Bunun nedeni ,modern bir piliç ,Orta Çağdan kalma bir tavuğun ikikatı büyüklüğünde olması ve tek bir şey için yetiştirilmiş olmalarıdır (Hızlı kilo alımı).

Modern tavukların 1950’lerdeki etli tavuklardan beş kat daha hızlı kilo almasıyla büyüme hızı 20. Yüzyılın ikinci yarısında hızlandı. Sonuç olarak 5 ya da 6 haftalık olduklarında kesime hazır oldular. Ne yazık ki bu piliçler bir ay daha yaşamaya bırakılırsa ,bir çok tavuğun kalp ve solunum yetmezliğinden ölmesi olasıdır.

Modern tavuğun insanoğlu tarafından metabolizmalarını düzenleyen reseptörün mutasyona uğratılarak genlerinin değiştirilmesi sonucu; bu tavukların her zaman aç oldukları ve böylece daha hızlı yiyip daha hızla büyüyecekleri anlamı doğuyor. Ve tüm yaşam döngüleri artık insan teknolojisiyle kontrol edilen bir canlı oluşturuyor .Örneğin,tavuklar bilgisayar kontrollü sıcaklık ve nem ile fabrikamsı kümeslerde yumurtadan çıkar ve bir günlükten itibaren beslenecekleri saatleri en üst düzeye çıkarmak için elektrik ışıkları altında yaşarlar.Makine ile kesimleri her saat binlerce kuşun işlenmesini sağlar.

İkim değişikliğinde hayli etkilenen dünyada, artan nüfusa uyum sağlayacak beslenme konusunda yapılan bu uygulamalar, işler yolunda gitmezse ne olacak ?

Şaşırtıcı bir hamleyle ,dünyanın en büyük tavuk üreticileri –Tyson Foods ve Perdue Farms- şimdi bitki bazlı proteinlere yatırım yapıyor.Bu ise tavukların çağının yakın bir dönemde sona erebileceği anlamına mı gelebilir ?

Sağlıcakla kalınız.

KAYNAKLAR:

C.Bennet et all (2018): How did chickens become the ultimate symbole of the Antroposene? The conversation .com.

J,Best,O.Lebrasser (2022) : Before chickens became food for humans ,they were considered special exotic animals.the conversation.uk.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Suat Tosun - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Bolu Gündem Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Bolu Gündem hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Bolu Gündem editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Bolu Gündem değil haberi geçen ajanstır.