Doğamızda çok yönlü bir bitki ormangülü (Rhododendron  L).

Kimilerine  göre; doğada ve bahçelerde güzel görünümler veren yeşillik,

Kimilerine  göre ;ormanlarda " inatçı diri örtü "vasfıyla istilacı bir bitki,

Kimilerine göre ; " deli balı" ile namlanan, hem şifalı,hem de çok dikkat edilmesi gereken  ağaçcık ve çalılardır.

Kimilerine göre  ;özellikle,ormangülleri üzerine taksonomik araştırmalar yapmış olan R.Milne'ye göre , hayal edilenden çok daha karmaşık  ve insanoğluna benzemekte ormangülleri..!

Ormangülleri, yaprak döken veya dökmeyen bir ağaçtan,sürünen bir cüce çalıya kadar, bine  yakın türe sahip,hem dikey ve hem  geniş yatay yayılışa sahip bir bitkidir.

Çiçekleri  ise; türe bağlı olarak, sanki gökkuşağının renklerinden dökülmüş, beyaz,sarı ,turuncu, pembe,kırmızı ve morun her tonunda olabilir.

Modern DNA temelli araştırmalar ,tüm " açelya" ların aslında ormangülü  türleri  olduğunu  doğrulamaktadır.

Ormangüllerinin  Himalaya'lardan geldiği sanılırken, ormangülü fosil polenlerinin yaş tayininden  bu fosil polenlerin bazıları 60 milyon yaşındadır.Oysa, Himalayalar  ancak 50 milyon yıl önce  Hindistan 'ın Asya ile çarpışmasıyla oluşmaya başlamıştır.

Ormangülleri  Türkiye'de 9 ayrı taksonla temsil edilir.R.Milne (1999) tarafından Rh.türleri arasında doğal melezleşmelere rastlamış,yakın yıllara kadar bilinmeyen üç melez ormangülünü saptamıştır.

Bolu ormanlarında görülen Mor Çiçekli Ormangülü (Rh.ponticum) türü istilacı sayılabilecek bir kaç türden biridir.Milne "hain Rh.ponticum kontrolsüz bırakılırsa ,bu özel ormangülü eninde sonunda diğer tüm  bitki yaşamını fiilen dışlayacak şekilde  habitatta  hakimiyet  kuracaktır.Diğer türlerde  bu sorun  yoktur" demektedir.

Ormancı  meslekdaşlarımız  tarafından  ”inatçı bir diri örtü”olarak görülen Rh. ponticum  önemli bir  siperaltı bitkisidir.Toprağın  asiditesini artırdığı gibi,toprak faunasının fakirleşmesine yol açar.Bitkisel döküntüleri kolayca ayrışmamakta ,meşçeredeki asal türlerden doğu kayını, göknar ve çam, ladın  vd. türlerin doğal gençleştirmesine engel olmaktadır.

Doğu kayını doğal ve yapay gençleştirme alanlarında ormangülleri mekanik mücadele ile  şeritler halinde kökten sökülerek toprak işlemesi yapılmakta ,son yıllarda makinalı kökleme gündeme getirilerek, tam alanda da temizlemeye geçilmiştir( eğimi düşük alanlarda).İngiltere’de işgalci ormangüllerine karşı herbisit  bile  uygulanmıştır.

Ormangülleri, türlerinin farklılığıyla, deniz seviyesinden 5000 metre yükseltilere kadar doğal yayılış gösterebilen enteresan bir bitkidir..Yapraklarında uçucu yağ, erikolin ,arbutin ve andomedol  türevleri  gibi etken maddeler içermektedir.

DELİ  BAL   EFSANELERİ

Karadeniz Bölgesinde yayılış gösteren ormangülü türlerinin  nektarlarından arılarca alınan usare ile yapılan bala “deli bal” adı verilir.Deli bal hastalığının belirtileri  ilk kez Yunanlı tarihçi Ksenopon tarafından kaydedilmiştir.Efsaneye  göre;  M.Ö.67 yılındaki bir savaş sırasında Türkiye’deki 1000 Roma’lı askerlerden oluşan bir ordu yerli halkın kendilerine bıraktığı bal dolu  kaplardan yedikten sonra  baygın  hale gelmiş ve Kral Mithradetes ‘in yandaşları tarafından katledilmiştir.

Strabon’da  Pompeius ‘un askerlerini  bölge balından yiyince  aynı  rahatsızlıkları geçirdiğini yazmıştır. Hektokomet’ler; Pompeis’un  ordusu dağlık bölgeden geçerken  üç Roma Bölüğünü  imha etmiştir.Bunlar ağaç sürgünlerinden elde edilen  deli balı kaselerle  yol üzerinde bıraktılar.Ve askerler bunu yiyip te bilinçlerini kaybedince onlara saldırarak hepsini saf dışı ettiler (Strabon).Günümüzde de çeşitli araştırmalara konu olan deli bal nedeniyle zehirlenme vakaları olmaktadır.

Ormangülleri çiftlik hayvanları içinde  zehirlidir. Şayet panzehiri olan  siyah çay verilmediği takdirde ,yapraklarını yemişlerse  felç geçirecek ve yavaş yavaş öleceklerdir.

Çin‘de ormangülleri ile insan ve hayvan üzerine sayfalar dolusu hikaye ,masal ve vakalar anlatılmaktadır.

Kanada’nın kuzey doğusundaki Labrador,da yerel orman güllerinin  infuzyonları  genellikle  içilir.İnsanlar sağlık açısından pek çok faydası olduğunu iddia ediyor,ancak bilimsel kanıtlar henüz sınırlıdır.

Yaklaşık 35 yılı aşkın bazen insan boyunu aşan ormangüllerinin içinde çalışan bir ormancı olarak bu yazımla nostalji yaşamış oldum.Sağlıcakla  kalın.

KAYNAKLAR:                                                                   

Meral Avcı ( 2004) : Ormangülleri ve Türkiye’deki Doğal Yayılışları. Richard Milne ( 2023) :The secret  world  of Rh.a plant older than the Himalayas that  inspires  tales and  stories  around  the world. The conservation.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Suat Tosun - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Bolu Gündem Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Bolu Gündem hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Bolu Gündem editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Bolu Gündem değil haberi geçen ajanstır.


RW DEN BAHÇELİEVLERDE SATILIK DAİRE

BAHÇELİEVLER MAHALLESİNDE GÜNEY BATI CEPHELİ DÜKKAN ÜZERİ 120 M2 KULLANIM ALANLI ÇİFT KAPALI BALKONLU ORTAK KAPALI GARAJLI DEPOLU DAİREMİZ SATI...

0(374) 222 14 14 REALTY WORLD ILYAS ÖZÇELİK GAYRİMENKUL

RW DEN SATILIK KÖŞE PARSEL

YUKARISOKU MAHALLESİNDE ARÇELİK YOLUNA YAKIN KÖŞE PARSEL 3 KAT İMARLI 919 M2 İKİZ,AYRI VİLLA VE MÜSTAKİL EV YAPIMINA UYGUN OLAN ARSAMIZ SATILIKT...

0(374) 222 14 14 REALTY WORLD ILYAS ÖZÇELİK GAYRİMENKUL

RW DEN MERKEZDE SATILIK KÖŞEBAŞI ARSA

ÇIKINLAR MAHALLESİNDE 536 M2 GÜNEYDOĞU CEPHELİ KÖŞE PARSEL 3 KAT İMARLI E5 YAKINI ARSAMIZ SATILIKTIR DETAYLAR İÇİN LÜTFEN ARAYINIZ... İŞLETM...

0(374) 222 14 14 REALTY WORLD ILYAS ÖZÇELİK GAYRİMENKUL

RW DEN DAĞKENTTE SATILIK

DAĞKENT MAHALLESİNDE 9+2 B-TİPİ 331 M2 ARSASI OLAN ÖN VE ARKA BAHÇESİ MEVCUT OLAN İÇ DİZAYNI YAPILI SPOD,LED AYDINLATMALI ÇİFT MUTFAKLI ÇİFT B...

0(374) 222 14 14 REALTY WORLD ILYAS ÖZÇELİK GAYRİMENKUL

RW DEN ARA KAT SATILIK DAİRE

SAĞLIK MAHALLESİNDE ARA KAT 2+1 KUZEY DOĞU YOL CEPHELİ KALİTELİ VE KULLANIŞLI DAİREMİZ SATILIKTIR PAZARLIK PAYI VARDIR DETAYLAR İÇİN ARAYINIZ.....

0(374) 222 14 14 REALTY WORLD ILYAS ÖZÇELİK GAYRİMENKUL

Rw'den kültürde bulvar ve park cepheli arakat 3+1

realty world emlak dünyasının güvenilir markası kültür mahallesinde 3+1 110m2 batıdan park cepheli kuzeyden bulvar cepheli cepheleri kampanma...

0(374) 222 14 14 REALTY WORLD ILYAS ÖZÇELİK GAYRİMENKUL

RW'DEN BAHÇELİEVLERDE CADDE ÜSTÜNDE DÜKKAN

BAHÇELİEVLER MAHALLESİNDE MUZAFFER IŞIN CADDESİ ÜZERİNDE 120M2 DOĞU CEPHELİ YAYA SÜRĶÜLASYONU YOĞUNDUR

0(374) 222 14 14 REALTY WORLD ILYAS ÖZÇELİK GAYRİMENKUL

REALTY WORLDTEN BEŞKAVAKLARDA GENİŞ GÜNEY DOĞU 3+1

BEŞKAVAKLAR MAHALLESİNDE 3+1 145M2 BRÜT 130M2 NET GÜNEY DOĞU CEPHELERİ AÇIK 3 KATLI BİNANIN 3. KATI KULLANIŞLI GENİŞ MERKEZİ SAĞLIK OCA...

0(374) 222 14 14 REALTY WORLD ILYAS ÖZÇELİK GAYRİMENKUL

RW'DEN KÜLTÜRDE GÜNEY BATI CEPHE SİTE İÇİNDE 3+1

KÜLTÜR MAHALLESİNDE GÜNEY BATI DOĞU CEPHELİ 130M2 BRÜT 120M2 NET 3+1 ORTAK GARAJ VE SİTE İÇİ AÇIK PARK BATIDAN KANAL YOLU CEPHELİ MERKE...

0(374) 222 14 14 REALTY WORLD ILYAS ÖZÇELİK GAYRİMENKUL

Bahçelievler'de 60 m2 Dükkan/Ofis, Realty World'ten

Emlak Dünyasının Güvenilir Markası Realty World İlyas Özçelik Gayrimenkul'den Bahçelievler Mahallesi'nde 50. Yıl ortaokuluna komşu Dükka...

0(374) 222 14 14 REALTY WORLD ILYAS ÖZÇELİK GAYRİMENKUL