Erken çiçeklenme meyve oluşumunu nasıl etkilemektedir?

Bu günlerde bahar mevsimi ümit çiçekleriyle, yaşam enerjimizi  ve çevremizdeki bitkisel varlıkları donatmakla meşgul.

Tarım ve ormancılıkta; tohum ve meyve oluşumu  ön koşulunun çiçek teşekkülü olduğu bilinen bir genetik gerçektir.Orman ve meyve ağaçlarının bol tohum verimliliği,o ağacın bu tohum yılı için lüzumlu polinizasyon  dönemindeki polenlerinin miktarına  bağlı bir fenoloji takip etmektedir.

Geç ilkbahar donları, örneğin kayın ağaçlarında tomurcukların patlaması  sırasında  meydana gelmişse ,çiçek taslaklarını parçalamakta ,hatta yaprak tomurcukları da hayatiyetini koruyamamaktadır.

Bundan yaklaşık 100 yıl öncesinde(1926);araştırmacılar Opperman ve Bornebush ,Avrupa kayınında dişi çiçeklerin -1.4 C derece ile -3.0 C derecede dondan kırılıp döküldüklerini ,erkek çiçek kurullarının  -1 C derecede zarar gördüklerini ,diğer taraftan yağmurlar ve fırtınalardan çiçeklenme esnasında  serbest polenleşmeyi etkilediği ve polinizasyona engel olduğunu  saptamışlardır.

Bolu-Elmalık 'taki Orman Mektebi'nden Mustafa Salkaya'nın Boludağı civarında (829 m.) 1942 ve 1943 yıllarında ki gözlemlerine görede, doğu kayını tomurcuklarının patlaması 22-29 Nisan tarihlerinde yoğunluk kazanmıştır.Muhtemeldir ki 8o yıl öncesine ait bu süreç haftalar öncesine çekilmiştir..! 

Yeryüzünde çiçeklenmeyi kiraz ve erik ağaçlarında en uzun süreli kayıtlarla M.S 812' den beri gözleyen Japonlar;26 Mart 2021  tarihinde Kyoto kentinde kirazların çiçek açmasının zirveye ulaştığını ,ancak bunun en erken tarih olduğunu vurgulamışlardır.

Daha ılıman,daha az yağışlı kışlar ve daha sıcak baharlar, giderek  değişikleşen hava koşullarıyla birleştiğinde,yetiştirme bölgelerinde ve çeşitli meyve ağaçlarında çiçek açma tarihlerinin ilerlemesine  neden olmaktadır.

Meyve ağaçlaıının esasen iklimle karmaşık bir ilişkisi vardır.Kışın ağaçların uyku durumundan çıkmak ve büyümeye devam etmek için bir soğuk hava dönemine( soğuklama olarak bilinen) ihtiyacı vardır. bunu ilkbaharda çiçek açmak için gerekli olan sıcak hava dönemi (ısı birikimi olarak bilinen) takip etmektedir.

Gereken soğuk ve sıcak  hava miktarı meyveye ve çeşide bağlı olarak değişmekle birlikte ,bunların yerine getirilmemesi, meyve verimine ve kalitesine  zarar verebilir.Gittikçe sıklaşan  ve şiddetli sıcak hava dalgaları ve soğuklar,bir zaman istikrarlı olan mevsim döngüsünü bozduğu ifade edilmektedir.

İngiliz Akademisyen Chris Wyver (2024'e göre:"Elmalar,armutlar,erikler,kirazlar,kayısılar bazı durumlarda iki haftaya kadar daha erken çiçek açıyor".Bu değişimler hasat zamanı geldiğinde önemli sonuçlara neden olmaktadır" diye belirtilmektedir..

Ağaçların çiçek açtığı dönemdeki nisbeten kısa soğuk dönemler bile meyve üretimini mahvetmektedir.Örneğin, Nisan 2017 'deki tek soğuk bir gece Avrupa'da elma veriminde  %24, armut üretiminde ise % 12 düşüşe  neden olmuştur.

Bazı arı türleri meyve çiçeklerinin iklime farklı tepki vermesi nedeniyle meyve çiçeklerini tozlaştırmak için yanlış zamanda ortaya çıkıyor.Tozlaşan böcek ve arıların yeterli olmaması zararlara yol açmaçtadır.

Dr.Wyver doktorasında,çok az polen taşıyıcısı nedeniyle Gala elmaları üretiminde, yılda yaklaşık 7.3 milyon ABD.doları kayıp yaşandığını  ortaya çıkardı.Tozlaşmanın az olması , meyvelenmede kuru madde içeriğini de (şeker içeriği ve yeme kalitesinin iyi bir göstergesi) değiştirebilir.

Çiçeklenme tarihlerinin daha erken olması ,meyve tadındaki değişiklilerle de ilişkilendirilmiştir.

Japonya'da  Fuji ve Tsugaru  elmaları  üzerinde yapılan araştırmalar, asit konsantrasyonlarının düştüğünü ve çözünebilir şekerlerdeki artışları ortaya çıkardı.Bu da,meyvenin daha tatlı  bir tada sahip olmasına  neden oldu.İlk göstergeler, ılıman bölgelerde bu değişikliklerin  meyve kalitesi  açısından faydalı olabileceğini  göstermektedir( İklim değişimininin ilk defa yararlı bir  yönü).

Wyver'a göre; "Ancak, Akdeniz, Kuzey Afrika ve Brezilya gibi sıcak olduğu düşünülen bölgelerde yetiştirilen meyve bahçelerinin,  yeterince soğuk havaya maruz kalmaması   nedeniyle farklı zorluklarla  karşı karşıya kalabilmeleri olasıdır."

Araştırıcı ,"G.Afrika ve Brezilya'da yüklü meyve ithalatı yapan İngiltere'nin buna dikkat etmesi ,yüksek soğutma gereksinimi olan elma çeşitlerini terkedip,Grany Smith  veya Pink Lady gibi  daha düşük  soğutma  gereksinimi olan türleri yetiştirme çabalarına geçmesi gerekebilir" demektedir.

Yine, tüm dünyada   çiçeklenme-meyvelenme fenolojisini çok sıkı takip için  üniversiteler ,enstitülerin araştırmacılarına, titizlikle  toplanan çok sayıda veriye ihtiyaç doğacaktır.Akıllı telefonların ortaya çıkışı ve fotoğraf paylaşma yetenekleri  halkın bu önemli  araştırma alanına  dahil olmasını olanaklı kılmıştır.ABD   ve İngiltere'de bilimsel kurumlar haktan bu yardımı talep etmekteler...

İngiltere Liverpool Üniv.den Ruth Ogden'nin gelecek zamanlarla ilgili şu sözleri hayli ilgi çekici buldum: "Bu günü doğru müdaheleyle insanlığı Kıyamete doğru bir yürüyüş yerine,yeni  bir yükselişe sürükleyebilecek bir döngünün en alt noktası olarak çerçevelersek, insanların iklim değişimiyle daha fazla ilgilenip ilgilenmeyeceğini  düşünmeye değer".

KAYNAKLAR: Chris Wyver 2024 :What does your fruit bowl reveal about climate breadown? The.Conversation.uk

Ruth Ogden 2023: Understanding tıme  may be key to race against climate change. The Conversation uk.

 

 

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Suat Tosun - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Bolu Gündem Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Bolu Gündem hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Bolu Gündem editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Bolu Gündem değil haberi geçen ajanstır.


REALTY WORLD'DEN ÖRENCİKTE SATILIK YATIRIM FIRSATI

REALTY WORLD EMLAK DÜNYASININ GÜVENİLİR MARKASI ÖRENCİKTE YOL KENARI 2 KAT İMARLI 30 METRE YOLA CEPHELİ ELEKTRİK-SU-YOL-TÜM ALTYAPI HAZIR YERLEŞİK ALA...

REALTY WORLD ILYAS ÖZÇELİK GAYRİMENKUL

KASAPLAR'DASATILIK 4 KAT İMARLI ARSA.DEĞERLİ YATIRIM

REALTY WORLD EMLAK DÜNYASININ GÜVENİLİR MARKASI KASAPLAR BÖLGESİNDE 4 KAT İMARLI VİLLA İÇİN UYGUN ÇOK KULLANIŞLI 409 METREKARE KUPON ARSA DETAYL...

REALTY WORLD ILYAS ÖZÇELİK GAYRİMENKUL

RW DEN KİRALIK DAİRE

REALTY WORLD EMLAK DÜNYASININ GÜVENİLİR MARKASI * BHAÇELİ EVLER MAHHALLESİN'DE * MERKEZİ KONUMDA *EN İŞLEK CADDEYE 5 DK. MESAFEDE * 3 ADET BALKON, MUT...

0(374) 222 14 14 REALTY WORLD ILYAS ÖZÇELİK GAYRİMENKUL

Yolu Var. TURİZM Bölgesinde Yatırım Fırsatı. Realty World'ten

Emlak Dünyasının Güvenilir Markası Realty World İlyas Özçelik Gayrimenkul'den Kındıra'da Kış turizminin önde gelen kayak merkezlerinden Kartalkaya yol...

0(374) 222 14 14 REALTY WORLD ILYAS ÖZÇELİK GAYRİMENKUL

BOLU'nun en iyi sitesinde daire sahibi olun! Realty World'ten.

Dairelerimiz anahtar teslimdir. Kombisi ve ankastresi takılı. Cam balkonu kapalıdır. Temizliği yapılıp teslim edilecektir. Dairelerimizde Ebeveyn BANY...

0(374) 222 14 14 REALTY WORLD ILYAS ÖZÇELİK GAYRİMENKUL

ALPAĞUT MAH. 3 KATLI BİNA 3 CEPHELİ SATILIK 3+1 DAİRE

REALTY WORLD EMLAK DÜNYASININ GÜVENİLİR MARKASI * HUZURLU VE GÜVENLİ BÖLGEDE ; ALPAĞUT MAHALLESİNDE , * ETRAFINDA MÜSTAKİL EVLER ; 3 KATLI BİNA MÜSTAK...

0(374) 222 14 14 REALTY WORLD ILYAS ÖZÇELİK GAYRİMENKUL

MERKEZ DURAKLI YANINDA GENİŞ 3+1 VE KİLER ODASI

AKTAŞ MAH.'DE BATI & KUZEY CEPHE 155 M² BRÜT 140 M² NET 3+1 KİLER ODASI BALKONLU MERKEZ DURAKLARINA YAKIN KİLERLİ KULLANIŞLI MERKEZİ KONUMDA Okul,...

0(374) 222 14 14

GEREDE KABİLLERDE SATILIK 2 katlı Bahçeli Müstakil Ev

REALTY WORLD EMLAK DÜNYASININ GÜVENİLİR MARKASI​ * GEREDE / KABİLLER MAHALLESİ * DOĞU / GÜNEY/ BATI CEPHE *334 +90 M² ARSA PAYLI * GENİŞ BALKON * 2 KA...

0(374) 222 14 14 REALTY WORLD ILYAS ÖZÇELİK GAYRİMENKUL

BORAZANLARDA TERASLI DUBLEKS 3+1

BORAZANLAR MAHALLESİNDE 50.YIL ORTAOKULUNA YAKIN KONUMDA EBEVEYN BANYO TERASLI 3+1 120M2 GÜNEY DOĞU CEPHE ASANSÖR BULUNMAMAKTADIR ZEMİN KAT ÜSTÜ 3 KAT...

0(374) 222 14 14 REALTY WORLD ILYAS ÖZÇELİK GAYRİMENKUL

İşinizi Zirveye Taşıyın: Belediye Meydanın'da Modern Ofis

REALTY WORLD EMLAK DÜNYASININ GÜVENİLİR MARKASI YENİ BELEDİYE DÜKKANLARINDA MİGROS'UN VE KÖFTECİ YUSUF UN ÜSTÜ 5.KAT BÜTÜN BELEDİYE MEYDANINA HAKİM KÜ...

0(374) 222 14 14 REALTY WORLD ILYAS ÖZÇELİK GAYRİMENKUL