İslâm’ın yayılması ve Türklerin Müslüman olması (3)

Bundan önceki iki yazımda İslâm’ın intişarından sonraki halifeler ve Emevi’ler dönemindeki yayılmasından bahsetmiş, Abbasiler döneminde en geniş sınırlarına ulaştıktan sonra yayılmanın durduğunu sebepleriyle birlikte yazmıştım. Bilhassa Orta Asya yönünde çok sert bir mukabele gördüğünü ve Türkler arasında İslâm’ın yayılmasının uzun bir zamanda mümkün olduğunu ve Türklerin İslâm’ı kabul edişlerinin savaş sonu olmadığını yazmıştım. Bu söylediğim bütün tarihçilerin ortak kanaatidir. Hz. Ömer zamanında İslâm orduları Maveraünnehir’e dayandığında nehrin öbür yakasına geçilmesini yasaklamış; ancak ordu komutanının bu yasağı dinlemeden nehirleri aşıp ilerlemesine halife Hz. Ömer komutanı kastederek “Anası onun için ağlasın” diyerek sebebini de Peygamberin şu hadisiyle açıklamıştır. “ Türkler size ilişmedikçe siz Türklere ilişmeyiniz.”

 İran ülkesiyle Orta Asya arasında doğal bir sınır olan iç Asya’nın bu iki büyük nehri Seyhun ve Ceyhun (Siriderya ve Amuderya) nehirlerin kolayca aşılması sonrası Orta Asya’nın da kolayca alındığı anlamına gelmez. VII.Yüz yılın ikinci yarısından X. Yüz yıla kadar iki buçuk asır süren kanlı savaşlar bir sonuç vermemiş, Arap/İslâm orduları çok sert bir duvara tosladıklarını ve çok asil bir düşmanla savaştıklarını anladıklarında da iş işten geçmiştir.

Bu dönem hakkında bizim kaynaklarımız maalesef suskundur. Arap kaynakları ise olayları kendi gözlemlerine uygun anlatmışlardır. Buna rağmen bu kaynakların ve çağdaş diğer kaynakların verdiği bilgilere göre taraflar arasında çok kanlı savaşlar olmuş, zaman zaman bir taraf, zaman zaman da öbür taraf galip gelmiş, ama her defasında taraflar büyük kayıplar vermiştir. Yine tarihi kaynakların verdiği bilgilerden Türklerin İslamiyet’i savaşlar sonucu galip tarafın zorlamasıyla değil, başka sebeplerle kabul ettiklerini görmekteyiz.

Günümüzde bu konu hem kendi tarihçilerimizin hem de Batı’da Türkoloji uzmanlarının derin incelemelerine konu olmaktadır. Dönemin kaynakları didik, didik edilmekte ve konu günümüz insanının dikkatine sunulmaktadır. Prof. Dr. Zeki Velidi Togan, Prof. Dr. Osman Turan, Prof. Dr. Fuat Köprülü,  Prof. Dr. Halil İnalcık, İsmail Hami Danişment, Prof. Dr. Reşat Genç, Prof. Dr. Zekeriya Kitapçı, Prof. Dr. Hakkı Dursun Yıldız yazdıkları birbirinden değerli eserleriyle konuya büyük açıklık getirmişlerdir. Gerek Rus, gerekse batılı diğer Türkologların yazdıkları ve değerli neşriyatları da zikredilmeye değer katkılar sunmaktadır. Bu batılı Türkologlardan biri de Prof. Dr. CLAUDE CAHEN’dir. Ünlü Türkolog’un yazdığı ve dilimize TÜRKLER NASIL MÜSLÜMAN OLDU adıyla T. Andaç ve N. Uğurlu tarafından tercüme edilen önemli eserinde konuya ışık tutan şu önemli tespiti yapmaktadır. ”Bulgarların nasıl olup da X. Yüzyılın başlarında İslamiyet’i kabul ettikleri ve daha sonra nasıl bir gelişme gösterdikleri konusunda bilgimiz yetersizdir. Aynı şekilde İslamiyet’in, yüksek tabakası geniş ölçüde Yahudi olan Hazar Türkleri tarafından nasıl benimsendiği konusunda da aydınlanabilmiş değiliz. Bunlardan daha önemlisi X. Yüzyılın ikinci yarısında Orta Asya’nın İslâm bölgesine komşu durumunda yaşayan Türklerin, Oğuzların ve Karlukların Müslüman olmalarıdır. Bu sürecin ayrıntılarını bilmiyorsak da, yine de birkaç özelliği saptayabilecek durumdayız. İslâmiyet buralara tacirler ya da gezginci dervişler aracılığıyla yayılmıştır.” Yalın gerçek olarak görülmektedir ki  İslâm, Türkler arasına savaşla değil tacirler ve gezginci dervişler aracılığıyla girmiştir İşte o  dervişlerden  biri de PİRİ TÜRKİSTAN olarak bilinen HOCA AHMET YESEVİ’dir. Şöhreti ve manevi saygınlığı Orta Asya’dan Rusya içlerine ve Balkanlar’a kadar uzanan geniş coğrafyada günümüze kadar eksilmeden devam eden Ahmet YESEVİ hazretleri, Türkleri kitleler halinde İslâm’a kazandıran ulu kişidir. Yetiştirdikleri öğrencileriyle bu geniş çevreyi aydınlatmış, İslâm’ı Türkçe anlatarak, hikmetlerinde İslamiyet’in güzelliklerini ve esaslarını terennüm ederek Türkleri bir anda İslâm’a kazandırmıştır. Öyle ki zamanın İslâm kaynaklarında altmış bin çadır halkının birden Müslüman olduğu kaydedilmektedir. Anadolu Türkleri de Ahmet YESEVİ hazretlerinin çerağıyla bu coğrafyaya gönderilmiş Hacı Bektaşi Veli ve Onun yolunu izleyen Taptuk Emre, Yunus Emre, Hacı Bayrami Veli, ilimiz Göynük ilçesinde metfun Ak Şemseddin Hazretleriyle Dörtdivan Işıklar köyünde metfun Ümmi Kemal Hazretlerinin nurlu ve aydınlık dolu anlatılarıyla İslam’ı özümsemiş ve Müslümanlığın en kavi mensupları olmuştur.

Şüphesiz milletimizin İslâm Dinini kabul edişi tek bu sebebe bağlanamaz. Çok önemli başka sebepler de vardır. Meselâ Türklerin kadim dinleri ile İslâm’ın benzer birçok yönleri bulunmaktadır. Türklerin eski dinlerinin Şamanizm olduğu yönündeki söylentilerin gerçekle alakası yoktur. Türkler tarihlerinin hiçbir döneminde putperest olmamışlardır. Onlar adı GÖK TANRI olan tek bir Tanrı’ya inanmışlardır. İslamiyet’le İbadetleri bir olmasa da inançlarında çok ortak yönler bulunmaktadır. Bundan önce yazdığım BİLİN BAKALIM HANGİ DİNDEN BAHSEDİYORUM başlığıyla yayınladığım yazıdaki 32 maddelik inançların tümü Türklerin İslâm öncesindeki inançlarını yansıtmaktadır. Bunların İslam’la tenakuza düşen yanları olmadığı gibi çoğu Kur’an ayetleri ve Peygamberimizin bilinen hadisleriyle mutabakat halindedir. Bu mutabakat bilinen Tevrat ve İncillerin Kur’an’la olan mutabakatından daha fazla dikkati çekmektedir. Türklerin eski dinlerinden aktardığım bu inançlar sanki İlahi bir vahyin günümüze ulaşan yansımaları gibi görünmekte ve izlerini taşımaktadır.

Bu konu gerçekte üzerinde genişçe durulması ve derin incelemelerin yapılmasını gerektirmektedir. Bir gazete köşesine ancak bunları sığdırmak mümkündür. Meraklıların yukardaki yazarların ilgili kitaplarına müracaatlarını salık veririm. Kalın sağlıcakla.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Hasan Dinç - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Bolu Gündem Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Bolu Gündem hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Bolu Gündem editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Bolu Gündem değil haberi geçen ajanstır.


REALTY WORLD'DEN ÖRENCİKTE SATILIK YATIRIM FIRSATI

REALTY WORLD EMLAK DÜNYASININ GÜVENİLİR MARKASI ÖRENCİKTE YOL KENARI 2 KAT İMARLI 30 METRE YOLA CEPHELİ ELEKTRİK-SU-YOL-TÜM ALTYAPI HAZIR YERLEŞİK ALA...

REALTY WORLD ILYAS ÖZÇELİK GAYRİMENKUL

KASAPLAR'DASATILIK 4 KAT İMARLI ARSA.DEĞERLİ YATIRIM

REALTY WORLD EMLAK DÜNYASININ GÜVENİLİR MARKASI KASAPLAR BÖLGESİNDE 4 KAT İMARLI VİLLA İÇİN UYGUN ÇOK KULLANIŞLI 409 METREKARE KUPON ARSA DETAYL...

REALTY WORLD ILYAS ÖZÇELİK GAYRİMENKUL

RW DEN KİRALIK DAİRE

REALTY WORLD EMLAK DÜNYASININ GÜVENİLİR MARKASI * BHAÇELİ EVLER MAHHALLESİN'DE * MERKEZİ KONUMDA *EN İŞLEK CADDEYE 5 DK. MESAFEDE * 3 ADET BALKON, MUT...

0(374) 222 14 14 REALTY WORLD ILYAS ÖZÇELİK GAYRİMENKUL

BOLU'nun en iyi sitesinde daire sahibi olun! Realty World'ten.

Dairelerimiz anahtar teslimdir. Kombisi ve ankastresi takılı. Cam balkonu kapalıdır. Temizliği yapılıp teslim edilecektir. Dairelerimizde Ebeveyn BANY...

0(374) 222 14 14 REALTY WORLD ILYAS ÖZÇELİK GAYRİMENKUL

GEREDE KABİLLERDE SATILIK 2 katlı Bahçeli Müstakil Ev

REALTY WORLD EMLAK DÜNYASININ GÜVENİLİR MARKASI​ * GEREDE / KABİLLER MAHALLESİ * DOĞU / GÜNEY/ BATI CEPHE *334 +90 M² ARSA PAYLI * GENİŞ BALKON * 2 KA...

0(374) 222 14 14 REALTY WORLD ILYAS ÖZÇELİK GAYRİMENKUL

BORAZANLARDA TERASLI DUBLEKS 3+1

BORAZANLAR MAHALLESİNDE 50.YIL ORTAOKULUNA YAKIN KONUMDA EBEVEYN BANYO TERASLI 3+1 120M2 GÜNEY DOĞU CEPHE ASANSÖR BULUNMAMAKTADIR ZEMİN KAT ÜSTÜ 3 KAT...

0(374) 222 14 14 REALTY WORLD ILYAS ÖZÇELİK GAYRİMENKUL

İşinizi Zirveye Taşıyın: Belediye Meydanın'da Modern Ofis

REALTY WORLD EMLAK DÜNYASININ GÜVENİLİR MARKASI YENİ BELEDİYE DÜKKANLARINDA MİGROS'UN VE KÖFTECİ YUSUF UN ÜSTÜ 5.KAT BÜTÜN BELEDİYE MEYDANINA HAKİM KÜ...

0(374) 222 14 14 REALTY WORLD ILYAS ÖZÇELİK GAYRİMENKUL

ELMALIKTA SATILIK ARSA

REALTY WORLD EMLAK DÜNYASININ GÜVENİLİR MARKASI ELMALIK'TA YOL KENARI 2 KAT İMARLI 17 METRE YOLA CEPHE ÇOK KULLANIŞLI 2090 METREKARE KUPON ARSA DETAYL...

0(374) 222 14 14 REALTY WORLD ILYAS ÖZÇELİK GAYRİMENKUL

Elmalıkta Villa Arsası

REALTY WORLD EMLAK DÜNYASININ GÜVENİLİR MARKASI ELMALIK'TA YOL KENARI 2 KAT İMARLI 30 METRE YOLA CEPHE ÇOK KULLANIŞLI 2966 METREKARE KUPON ARSA DETAYL...

0(374) 222 14 14 REALTY WORLD ILYAS ÖZÇELİK GAYRİMENKUL